Gebelikte Hepatit B: Anneden Bebeğe Bulaş Önleme

Son güncelleme: 2026 · Kanıt düzeyi: EASL 2017/2024, AASLD 2018/2023, APASL 2022, WHO 2024 kılavuzları temel alınmıştır.

Hepatit B: 2026 Perspektifi

Hepatit B virüsü (HBV), Hepadnaviridae ailesinden zarflı bir DNA virüsüdür ve dünya genelinde en sık kronik karaciğer hastalığı nedenlerinden biridir. WHO 2024 verilerine göre dünyada yaklaşık 254 milyon kronik HBV taşıyıcısı bulunmakta, yıllık 1,1 milyon ölüm hepatit B'ye bağlı siroz ve hepatosellüler karsinomdan (HCC) kaynaklanmaktadır. 2026 yaklaşımında hedef; erken tanı, uygun olgularda antiviral tedavi ile HBV DNA supresyonu, ideal olarak HBsAg kaybı (fonksiyonel kür) ve HCC riskinin azaltılmasıdır.

Bulaş Yolları

• Perinatal: Endemik bölgelerde en sık; anneden bebeğe.
• Parenteral: Kan/kan ürünleri, ortak enjektör, dövme, piercing.
• Cinsel yol: Erişkinde en sık.
• Yakın temas: Aynı evde kronik taşıyıcıyla yaşam.

Doğal Seyir: 5 Fazlı Sınıflama (EASL 2017/2024)

1. HBeAg-pozitif kronik enfeksiyon (immünotoleran): Yüksek HBV DNA, normal ALT.
2. HBeAg-pozitif kronik hepatit (immünoaktif): Yüksek DNA, yüksek ALT, aktif hasar.
3. HBeAg-negatif kronik enfeksiyon (inaktif taşıyıcı): Düşük DNA (<2000 IU/mL), normal ALT.
4. HBeAg-negatif kronik hepatit: Değişken DNA, dalgalı ALT, precore/basal core mutantlar.
5. HBsAg-negatif faz (fonksiyonel kür): Anti-HBc(+), anti-HBs(±), HBV DNA saptanamaz.

Tanı ve Serolojik Yorum

Fibrozis Değerlendirmesi

Non-invaziv testler: FibroScan (VCTE), ELF, APRI, FIB-4. F2 ve üzeri fibrozis tedavi endikasyonunu güçlendirir. Şüpheli olgularda karaciğer biyopsisi (METAVIR: F0–F4).

Tedavi Endikasyonları (EASL 2024)

• HBV DNA >2000 IU/mL + ALT yüksekliği + orta/ileri fibrozis
• Siroz varlığında (kompanse/dekompanse) tespit edilebilir HBV DNA
• HCC aile öyküsü, ekstrahepatik bulgular
• İmmünsupresyon öncesi profilaksi
• Gebelikte 3. trimesterde HBV DNA >200.000 IU/mL

Antiviral İlaçlar (2026 Standardı)

Birinci Basamak Nükleos(t)id Analogları

• Tenofovir Alafenamid (TAF) 25 mg/gün — kemik/renal güvenlik açısından tercih.
• Tenofovir Disoproksil (TDF) 300 mg/gün — geniş deneyim, düşük maliyet.
• Entekavir 0.5 mg/gün — naif hasta; lamivudin dirençlisinde 1 mg.

Pegile İnterferon α-2a

180 μg/hafta × 48 hafta. Genç, HBeAg-pozitif, düşük HBV DNA, yüksek ALT, genotip A hastalarda seçilir. Sitopeni, otoimmün alevlenme, depresyon açısından izlem gerekir.

Yeni Nesil Tedaviler (2026 Ufuk)

• Kapsit assembly modülatörleri (CAMs): Vebicorvir, JNJ-6379
• siRNA: Bepirovirsen, JNJ-3989, VIR-2218
• TLR-7/8 agonistleri: Selgantolimod
• Terapötik aşılar, monoklonal antikorlar

Hedef fonksiyonel kür (HBsAg kaybı + HBV DNA saptanamaması) oranını %30–%40'a çıkarmaktır.

HBV Reaktivasyonu ve Profilaksi

Rituksimab, yüksek doz steroid, kök hücre nakli, anti-TNF, JAK inhibitörleri gibi tedaviler HBV reaktivasyonuna yol açabilir. Yüksek riskli grupta HBsAg(+) veya izole anti-HBc(+) hastalarda entekavir/TAF ile profilaksi başlanır ve immünsupresyon bitiminden 6–12 ay sonrasına kadar sürdürülür.

Perinatal Bulaşın Önlenmesi

HBV DNA >200.000 IU/mL olan gebede 28. haftadan doğuma kadar TDF. Bebeğe doğumdan sonraki 12 saat içinde HBIG + HBV aşısı uygulanır; sonraki aşı takvimi standarttır.

HCC Sürveyansı (AASLD 2023)

Sirotik HBV taşıyıcılarında, ailede HCC öyküsü olan Asyalı erkek >40 y / kadın >50 y, Afrikalı >20 y hastada 6 ayda bir USG ± AFP. GALAD, HCC-GAG-B skorları risk stratifikasyonunda kullanılmaktadır.

Aşılama

Türkiye'de 1998'den itibaren rutin bebek aşı takviminde 0-1-6 ay şeması. Erişkin risk gruplarında (sağlık personeli, hemodiyaliz, MSM, çoklu partner, IV ilaç kullanıcıları) 3 doz veya HepB-CpG (Heplisav-B) 2 doz. Anti-HBs >10 mIU/mL koruyucu.

Özel Popülasyonlar

HIV/HBV Koenfeksiyonu

ART rejimi TDF/TAF içermelidir; monoterapi ile HIV direnci gelişebilir.

Renal Yetmezlik

TAF creatinin klirensinden bağımsız kullanılabilir; TDF dozu ayarlanır.

Pediatrik

2 yaş üzeri entekavir, 12 yaş üzeri TDF/TAF onaylıdır.

Doktor Seçimi ve İzlem

Kronik HBV hastası iç hastalıkları/gastroenteroloji-hepatoloji uzmanı tarafından takip edilmelidir. İnaktif taşıyıcı 6–12 ayda bir ALT + HBV DNA; tedavi altında ilk yıl 3 ayda bir, sonra 6 ayda bir; sirotikte 6 ayda bir USG + AFP.

Sık Sorulan Sorular

Hepatit B iyileşir mi?

Erişkin akut olguların %95'i spontan iyileşir; kronikte modern tedaviyle uzun süreli DNA supresyonu ve seçilmiş olgularda fonksiyonel kür mümkündür.

Tedavi ömür boyu mu?

Sirotik hastalarda genellikle ömür boyu; sirotik olmayanda HBsAg kaybı sonrası kesilebilir.

Aile üyeleri ne yapmalı?

Ev içi temaslılar serolojik olarak taranmalı, seronegatiflere aşı uygulanmalıdır.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi bireyseldir. İç hastalıkları uzmanınıza danışınız.