Dahiliye Muayenesi

Dahiliye Muayenesi Nedir?

Dahiliye muayenesi, iç hastalıkları uzmanının erişkin bireylerin sağlığını sistemik bir bütün olarak değerlendirdiği; şikayet, risk ve yaşam tarzını hesaba katan modern internal medicine pratiğinin en temel klinik uygulamasıdır. Türk Tabipleri Birliği ve YÖK sınıflamasında "iç hastalıkları" olarak geçen bu uzmanlık, halk arasında "dahiliye" adıyla bilinir; her iki terim de aynı disiplini ifade eder. 2026 yılında dahiliye muayenesi; sadece semptomu olan kişilerin değil, koruyucu hekimlik kapsamında sağlıklı erişkinlerin de yıllık olarak kendini kontrol ettirdiği bir hizmet halini almıştır.

Modern dahiliyeci; bir "problem çözücü hekim" gibi çalışır. Hastanın öyküsünü dinler, muayene bulgularını, laboratuvar ve görüntüleme sonuçlarını, aile hikâyesini ve yaşam tarzı verilerini birleştirerek bütüncül bir klinik karar (clinical reasoning) üretir. Amacı; yalnızca aktif hastalıkları tespit etmek değil, aynı zamanda hipertansiyon, diyabet, dislipidemi, karaciğer yağlanması, kronik böbrek hastalığı, tiroid disfonksiyonu ve osteoporoz gibi sessiz seyredebilen durumların erken tanısını, risk sınıflamasını ve önlenmesini sağlamaktır.

Dahiliye muayenesi ile iç hastalıkları muayenesi aynı işleme verilen iki farklı isimdir. Hasta perspektifinden bakıldığında iki muayene arasında hiçbir fark yoktur. Konu ile ilgili detaylı okuma için ayrıca genel sağlık kontrolü, dahiliye check-up ve kronik hastalık takibi sayfalarımızı inceleyebilir; kişiye özel program için Klinik Uzmanı üzerinden randevu oluşturabilirsiniz.

Dahiliye Muayenesinin 2026'daki Kapsamı

2026 klinik pratiğinde dahiliye muayenesi; şikayete yönelik "tek boyutlu" bir görüşme olmaktan çıkmış; çok boyutlu, veri-güdümlü, kanıta dayalı ve kişiselleştirilmiş bir hasta buluşmasına dönüşmüştür. Kapsam aşağıdaki bileşenleri içerir:

• Semptom değerlendirmesi: Yorgunluk, çarpıntı, nefes darlığı, karın ağrısı, hazımsızlık, kilo değişiklikleri, uyku bozuklukları, cinsel işlev, ruh hali değişimleri.
• Vital bulgu izlemi: Kan basıncı (her iki kolda, ESC 2024 standardıyla), nabız hızı-ritmi, oksijen saturasyonu (SpO2), vücut sıcaklığı, solunum sayısı, VKİ, bel çevresi.
• Sistemik fizik muayene: Baş-boyun, tiroid, akciğer, kalp, batın, ekstremiteler, cilt, nörolojik ve psikiyatrik-kognitif değerlendirme.
• Kanıta dayalı laboratuvar: Yaş, cinsiyet ve riske göre kişiselleştirilmiş test paneli.
• Hedefli görüntüleme: EKG, tiroid ultrasonografisi, batın USG, akciğer grafisi; endikasyona göre BT/MR planlaması.
• Risk hesaplama: SCORE2/SCORE2-OP, ASCVD, FIB-4, FINDRISC gibi validasyonlu risk skorları.
• Yaşam tarzı reçetesi: Beslenme, egzersiz, uyku, tütün, alkol, stres, sosyal etkileşim önerileri.
• Aşı ve tarama planlaması: WHO 2026 aşı takvimi ve USPSTF 2025 kanser tarama önerileri.
• Multimorbidite ve ilaç yönetimi: Reçete uyumluluğu, ilaç-ilaç etkileşimi, deprescribing.
• Danışmanlık ve eğitim: Hasta odaklı bilgilendirme, karar paylaşımı (shared decision making).

Kimler Dahiliye Muayenesine Gitmelidir?

Dahiliye muayenesi; hem şikayeti olan hem de olmayan erişkinlere (18 yaş ve üzeri) yönelik hazırlanmış geniş kapsamlı bir hizmettir. Aşağıdaki gruplar mutlaka dahiliye muayenesine başvurmalıdır:

• Kronik hastalığı olanlar: Hipertansiyon, tip 2 diyabet, tiroid hastalıkları, KOAH, astım, kronik böbrek hastalığı, karaciğer yağlanması, romatolojik hastalıklar.
• Semptomu olanlar: Uzun süreli halsizlik, sebepsiz kilo kaybı/artışı, gece terlemesi, çarpıntı, nefes darlığı, karın ağrısı, hazımsızlık, kabızlık-ishal.
• Aile öyküsü riskli olanlar: Erken yaşta kalp hastalığı, inme, kanser, diyabet, tiroid hastalığı öyküsü.
• Kilo/beslenme sorunu olanlar: Obezite (VKİ ≥30), abdominal obezite, hızlı kilo alma/verme.
• Sağlıklı erişkinler: Koruyucu hekimlik amacıyla yıllık kontrol.
• Kadın-özel taramalar: Menopoz öncesi/sonrası, hormon replasman tedavisi planlanan bireyler.
• Yaşlı bireyler (65+): Multimorbidite, polifarmasi, düşme riski, kognitif değerlendirme.
• Ameliyat öncesi hastalar: Elektif cerrahi öncesi preoperatif dahiliye onayı.
• İşe giriş, evlilik öncesi, spor yapmak isteyenler: Kardiyometabolik uygunluk değerlendirmesi.

Dahiliye Muayenesi Nasıl Yapılır? Adım Adım Klinik Süreç

Dahiliye muayenesi; klinik metodolojiye uygun disiplinli bir süreç içerir. American College of Physicians (ACP) 2025 High-Value Care önerilerine göre bu süreç; aşırı testten kaçınmayı, kanıta dayalı olmasını ve hasta ile karar paylaşımını (shared decision making) öne çıkarır.

1) Randevu ve Ön Hazırlık

Hasta muayeneye gelmeden önce; kullandığı ilaçların (reçeteli, reçetesiz, bitkisel takviyeler) tam listesini, önceki kan tahlillerini, görüntüleme raporlarını, aşı kartını, hastane epikrizlerini ve varsa aile hastalık öyküsünü hazırlamalıdır. Açlık kan tahlili planlanacaksa 8–12 saatlik açlık gerekir; sadece su içilebilir. Aç geldiğinizde kahvaltıyı yanınızda getirmeniz kan verildikten sonra bekleme sürenizi rahatlatır.

2) Anamnez — Detaylı Hastalık Öyküsü

Dahiliye muayenesinin en kritik ve en zaman alan bölümüdür. Sir William Osler'in klasik ifadesiyle: "Hastayı dinle, sana teşhisi söyleyecektir." 2026 verilerine göre iyi alınmış bir öykü, doğru teşhislerin yaklaşık %75–85'ini tek başına ortaya koyabilmektedir. Öykü şunları kapsar:

• Ana yakınma (chief complaint): Hastanın kendi ifadesiyle en rahatsız edici şikayeti.
• Şimdiki hastalık öyküsü: Başlangıç, süre, karakter, şiddet, arttıran-azaltan faktörler, eşlik eden bulgular.
• Özgeçmiş: Bilinen hastalıklar, geçirilmiş operasyonlar, hastane yatışları, transfüzyon öyküsü.
• Soygeçmiş: Anne-baba-kardeş ve yakın akrabalarda kronik/kanser hastalık öyküsü.
• İlaç ve alerji öyküsü: Reçeteli, reçetesiz, bitkisel; ilaç-alerji reaksiyonu.
• Sosyal öykü: Meslek, ev-iş çevresi kimyasal maruziyeti, sigara paket-yıl, alkol, madde kullanımı.
• Beslenme öyküsü: Öğün düzeni, sebze-meyve alımı, kırmızı-işlenmiş et, glisemik yük.
• Uyku ve stres öyküsü: Uyku süresi, kalitesi, horlama, apne şüphesi, iş-yaşam dengesi.
• Cinsel-üreme öyküsü: Kadınlarda menstrual/menopoz durumu, gebelik öyküsü; erkeklerde ereksiyon değişiklikleri.
• Ruhsal öykü: Depresyon, anksiyete belirtileri, PHQ-2/PHQ-9 taraması.

3) Vital Bulguların Ölçülmesi

ESC 2024 hipertansiyon kılavuzu, kan basıncının her iki kolda ve doğru teknikle (5 dk dinlenme, sırt destekli, uygun kaf) ölçülmesini önerir. Nabız 30 saniye üzerinden alınır; ritim değerlendirilir (AFib şüphesi). SpO2 ≥95% normaldir. Vücut sıcaklığı, solunum sayısı ve VKİ (kilo/boy²) kaydedilir. Bel çevresi kadınlarda >88 cm, erkeklerde >102 cm ise abdominal obezite kabul edilir ve kardiyometabolik risk artışına işaret eder.

4) Sistemik Fizik Muayene

İç hastalıkları muayenesi; baştan ayağa organize bir şekilde yapılır. Sistem yaklaşımı standarttır:

• Genel görünüm: Bilinç, cilt rengi, hidrasyon, akut/kronik hastalık görünümü.
• Baş-boyun: Konjonktivalar (anemi, sarılık), oral kavite, boğaz, servikal-supraklavikülar lenf nodları.
• Tiroid: Palpasyon, nodül-guatr araştırması.
• Akciğer: İnspeksiyon, palpasyon, perküsyon, oskültasyon; ral, ronküs, wheezing araştırması.
• Kalp: Apeks, ritim, sesler (S1-S2-S3-S4), üfürüm karakteri (sistolik/diyastolik, lokalizasyon).
• Batın: Distansiyon, hassasiyet, defans, rebound, organomegali (karaciğer-dalak-böbrek), bağırsak sesleri.
• Ekstremiteler: Ödem, deri değişikliği, nabızlar (a. dorsalis pedis, a. tibialis posterior), varis, kapiller dolum.
• Nörolojik: Kranial sinirler, motor, duyu, refleksler, koordinasyon, denge; yaşlıda MMSE veya Mini-Cog.
• Cilt-tırnak: Peteşi, ekimoz, sarılık, siyanoz, sikatris, dermatolojik değişiklikler.

5) Laboratuvar Değerlendirmesi

Kanıta dayalı test seçimi bugünün dahiliyesinin temel prensibidir. ACP 2025 Choosing Wisely uyarınca "her hastaya tam panel" yaklaşımı yerine, klinik durum ve risk profiline göre kişiselleştirilmiş test paketi tercih edilir. Rutin yıllık taramada temel panel şunları içerir:

• Hemogram (CBC): Anemi, enfeksiyon, hematolojik durumlar.
• Biyokimya: Glukoz, HbA1c, üre, kreatinin (eGFR), AST-ALT-GGT-ALP, bilirubin, sodyum-potasyum, kalsiyum.
• Lipid profili: Total kolesterol, LDL, HDL, trigliserid, non-HDL (ESC 2024 önerisi).
• TSH: Tiroid disfonksiyonu için tarama.
• Ferritin, B12, D vitamini: Yorgunluk şikayetinde ve genel taramada.
• CRP: Sistemik inflamasyon göstergesi.
• Tam idrar analizi: Böbrek-üriner sistem taraması.
• ACR (albumin/kreatinin oranı): Diyabetik/hipertansif hastada nefropati taraması (KDIGO 2024).

6) Görüntüleme ve Fonksiyonel Testler

Görüntüleme, klinik gerekliliğe göre planlanır. Sık kullanılan tetkikler:

• EKG: 40 yaş üstü, hipertansiyon, çarpıntı, göğüs ağrısı.
• Batın ultrasonografisi: Karaciğer yağlanması, safra kesesi, böbrekler, dalak.
• Tiroid ultrasonografisi: Palpabl nodül veya TSH anormalliği.
• Akciğer grafisi: Sigara içen 45+ yaş, kronik öksürük, nefes darlığı.
• Ekokardiyografi: Kalp yetmezliği, üfürüm, HT sonrası hedef organ hasarı.
• Bel-omur DEXA: 65 yaş üstü kadın, 70 yaş üstü erkek (osteoporoz taraması).
• Karotis USG: Yüksek kardiyovasküler riskli hastada plak-stenoz değerlendirmesi.
• Solunum fonksiyon testi (SFT): KOAH, astım, sigara maruziyeti.

7) Tanı, Ayırıcı Tanı ve Risk Skorlama

Elde edilen bulgular; klinik akıl yürütme ile birleştirilerek bir ana tanı ve ayırıcı tanı listesi oluşturulur. Modern dahiliyede validasyonlu risk skorları rutin olarak kullanılır: SCORE2 (kardiyovasküler risk), FINDRISC (diyabet riski), FRAX (osteoporoz kırık riski), FIB-4 (karaciğer fibrozu), CHA2DS2-VASc (atriyal fibrilasyon inme riski), MELD (karaciğer yetmezliği), HAS-BLED (kanama riski).

8) Tedavi Planı ve Hasta Eğitimi

Tedavi planı; kanıta dayalı ilaç tedavisi, yaşam tarzı reçetesi, aşı ve tarama planlaması ve gerekiyorsa yan-dal konsültasyonundan oluşur. Karar paylaşımı esasına göre hastanın tercihleri, sosyoekonomik durumu, iş-aile yükleri ve beklentileri dikkate alınır.

9) Kontrol Randevusu ve Takip Planı

Kronik hastalıkların stabil dönemde 3–6 ayda bir, yeni tanı veya doz ayarı gerektiren durumlarda 4–8 haftada bir kontrol edilmesi genel yaklaşımdır. Sağlıklı erişkinlerde yıllık dahiliye kontrolü, uzun ömür ve sağlıklı yaşlanma stratejisinin temel taşıdır.

Dahiliye Muayenesi İçin Nasıl Hazırlanmalı?

1. Randevu alın: Randevusuz muayene kalitesi düşebilir; planlı gidin.
2. Belge dosyanızı hazırlayın: Son 1–2 yıla ait tüm tahlil ve raporlar.
3. İlaç listenizi yazın: Doz, sıklık, alım saatiyle birlikte; ekstra bitkisel takviyeler dahil.
4. Şikayetlerinizi not edin: Ne zamandır olduğu, artıran-azaltan faktörler, hangi saatte olduğu.
5. Aç mı gideceğinizi teyit edin: Kan tahlili planı varsa 8–12 saat açlık.
6. Rahat kıyafet giyin: Fizik muayene için üst giysinin kaldırılması gerekebilir.
7. Yakınınızı yanınıza alın: Yaşlı-multimorbid hastalar için bir refakatçi öyküye katkı sağlar.
8. Sigara-alkol tüketiminizi kaydedin: Paket-yıl hesabı ile bildirin.
9. Sorularınızı listeleyin: Muayene bittiğinde unutmamak için not edin.
10. Aşı kartınızı getirin: Erişkin aşılama planı için gereklidir.

Dahiliye Muayenesi Hangi Sıklıkta Yapılmalıdır?

Sıklık; yaş, risk profili ve mevcut hastalık durumuna göre değişir. Genel bir çerçeve:

• 18–39 yaş, sağlıklı: 2 yılda bir dahiliye kontrolü + yıllık kan basıncı ölçümü.
• 40–64 yaş, düşük risk: Yılda 1 kez kapsamlı dahiliye muayenesi.
• 40–64 yaş, orta-yüksek risk (aile öyküsü, obezite, sigara): Yılda 1 kez muayene + 6 aylık kısa kontrol.
• 65+ yaş, sağlıklı: Yılda 1 kapsamlı muayene + 6 ayda bir kısa kontrol.
• Kronik hastalığı olan: 3–6 ayda bir düzenli takip.
• Yeni tanı/doz ayarı: 4–8 haftada bir kontrol.
• Multimorbid geriatrik: Bireyselleştirilmiş 2–3 aylık takip planı.

Dahiliye Muayenesi ile Check-Up Arasındaki Fark

Dahiliye muayenesi, hastanın şikayeti veya risk profiline dayalı, kişiye özel yapılan klinik değerlendirmedir. Check-up ise standartlaştırılmış bir tarama paketidir: belirli tetkik ve görüntülemeler hasta özelinde değişmeyecek şekilde önerilir. Modern pratikte iki yaklaşım birleştirilir: bir dahiliye check-up genellikle dahiliye muayenesi + standart tarama paketi + kişisel tarama önerilerinin bileşimidir. Detaylı bilgi için dahiliye check-up sayfamıza göz atabilirsiniz.

Dahiliye Muayenesinde Yapılan Kanıta Dayalı Taramalar (2026)

USPSTF 2025 ve ACP 2025 önerilerine göre yaş ve cinsiyete göre kanıta dayalı taramalar şunlardır:

• Hipertansiyon taraması: Tüm erişkinlerde yıllık kan basıncı ölçümü.
• Lipid taraması: 40–75 yaş; risk grubunda 20 yaşından itibaren.
• Diyabet taraması: 35–70 yaş fazla kiloludur; HbA1c veya açlık glukozuyla 3 yılda bir.
• Kolorektal kanser taraması: 45–75 yaş; FIT yılda 1, kolonoskopi 10 yılda 1.
• Akciğer kanseri (LDCT): 50–80 yaş, 20 paket-yıl sigara öyküsü.
• Meme kanseri (mamografi): Kadınlarda 40–74 yaş, 2 yılda bir.
• Serviks kanseri: 21–65 yaş kadın, 3–5 yıl aralıklarla.
• Osteoporoz (DEXA): 65+ yaş kadın; 70+ yaş erkek; risk faktörü varsa daha erken.
• HCV taraması: 18–79 yaş; en az bir kez.
• HIV taraması: 15–65 yaş; en az bir kez.
• Karaciğer yağlanması (MASLD): Metabolik risk faktörü olanlarda FIB-4 ve USG (EASL 2024).
• Depresyon-anksiyete: PHQ-2/PHQ-9, GAD-7 (USPSTF önerisi).
• Alkol/sigara/madde kullanımı: AUDIT, kısa danışmanlık müdahalesi.

Kadınlar İçin Dahiliye Muayenesi Özellikleri

Kadın hastaların dahiliye muayenesi; kardiyometabolik risk profilinin cinsiyete özgü değişikliklerine (gebelik-menopoz etkileri, hormonal siklus, gestasyonel diyabet-hipertansiyon öyküsü) uygun olarak kişiselleştirilir. Menopoz dönemi kolesterol, kemik yoğunluğu, tiroid, D-vitamini takibini gerekli kılar. Menopoz sonrası kardiyovasküler risk artışı; ESC 2024 kılavuzunda cinsiyete duyarlı risk skorları ile yeniden hesaplanır.

Erkekler İçin Dahiliye Muayenesi Özellikleri

Erkeklerde kardiyovasküler hastalık, karaciğer yağlanması, tip 2 diyabet, hipertansiyon ve karaciğer sirozu erken yaşta gelişebilir. Bel çevresi >102 cm ise abdominal obezite ve metabolik sendrom ciddiyetle taranır. Ereksiyon değişiklikleri, kardiyovasküler hastalığın erken habercisi olabilir. Prostat spesifik antijen (PSA) taraması 55–69 yaş arasında karar paylaşımı temelinde tartışılır.

Yaşlı Bireylerde Dahiliye Muayenesi (65+)

Geriatrik dahiliye muayenesi; multimorbidite, polifarmasi, düşme riski, sarkopeni, malnütrisyon, kırılganlık (frailty), kognitif bozukluk ve depresyonun sistematik değerlendirmesini içerir. Comprehensive Geriatric Assessment (CGA) yaklaşımı ile hasta fizyolojik, psikolojik, sosyal ve fonksiyonel boyutlarıyla ele alınır. Deprescribing (ilaç azaltma) prensipleri uygulanır; potansiyel uygunsuz ilaçlar Beers-STOPP/START kriterlerine göre gözden geçirilir.

Muayenede Sık Tespit Edilen Hastalıklar

• Hipertansiyon ve dirençli hipertansiyon.
• Tip 2 diyabet ve prediyabet.
• Yüksek kolesterol, dislipidemi.
• Tiroid disfonksiyonu (hipo/hipertiroidi, Hashimoto).
• Karaciğer yağlanması (MASLD).
• Reflü hastalığı ve gastrit.
• Peptik ülser, dispepsi.
• H. pylori enfeksiyonu.
• Anemi (demir eksikliği, B12 eksikliği), D vitamini eksikliği.
• Kronik böbrek hastalığı, mikroalbuminüri.
• Metabolik sendrom, obezite.
• Uyku apnesi, kronik yorgunluk.
• Osteoporoz-osteopeni, D vitamini eksikliği.
• Depresyon-anksiyete bozuklukları.

Dahiliye Muayenesinde Yaşam Tarzı Reçetesi

Kanıta dayalı yaşam tarzı önerileri; dahiliye muayenesinin en önemli çıktılarındandır. Sağlık davranış değişikliği motivasyonel görüşme teknikleriyle desteklenir.

• Beslenme: Akdeniz veya DASH diyeti; işlenmiş gıda ve şeker kısıtlaması; günde ≥400 g sebze-meyve.
• Egzersiz: Haftada ≥150 dk orta yoğunlukta veya ≥75 dk yoğun aerobik; 2 gün direnç egzersizi (WHO 2020).
• Uyku: Yetişkinde 7–9 saat kaliteli uyku; uyku hijyeni önerileri.
• Stres yönetimi: Mindfulness, meditasyon, nefes egzersizleri, sosyal destek.
• Sigara-alkol: Tam kesme hedefi; nikotin replasman tedavisi, vareniklin, danışmanlık desteği.
• Kilo yönetimi: Hedefli %5–10 kilo kaybı; VKİ <25 ideal.
• Sosyal etkileşim: Yalnızlık kardiyovasküler risk faktörüdür; sosyal aktivite önerilir.
• Ekran süresi: Boş zaman ekran süresini <2 saat/gün tutmak.
• Ağız-diş sağlığı: Yılda 1 diş hekimi kontrolü, kardiyovasküler risk azaltıcı etkisi.

Erişkin Aşı Programı (2026)

WHO 2025-2026 önerileri ve TİHUD kılavuzuna göre erişkin aşı programı; dahiliye muayenesinin ayrılmaz bir parçasıdır.

• Tetanoz-difteri-boğmaca (Tdap): 10 yılda bir hatırlatma.
• İnfluenza: Yılda 1 kez, tüm erişkinlere.
• COVID-19: Güncel şemaya göre.
• Pnömokok (PCV20 veya PPSV23): 65+ yaş, kronik hastalığı olan erişkinler.
• Zoster (Shingrix): 50+ yaş, iki doz.
• HPV: 26 yaşa kadar; ilişkili risk grubu 45 yaşa kadar.
• Hepatit B: Bağışıklığı olmayan erişkinler.
• MMR-Varicella: Bağışıklığı olmayan/riskli erişkinler.
• RSV: 60+ yaş erişkinlerde önerilir.

Kanıta Dayalı Uluslararası Kılavuzlar

Modern dahiliye muayenesi; uluslararası kılavuzların güncel önerilerine dayanır. 2026 pratiğinde referans alınan başlıca kılavuzlar:

• American College of Physicians (ACP) — Clinical Guidelines 2025.
• European Society of Cardiology (ESC) — 2024 Hypertension and Cardiovascular Prevention Guidelines.
• American Diabetes Association (ADA) — Standards of Medical Care in Diabetes 2026.
• KDIGO 2024 — Kronik böbrek hastalığı değerlendirme ve yönetim.
• EASL 2024 — MASLD (nonalkolik karaciğer yağlanması) klinik uygulama kılavuzu.
• USPSTF 2025 — Preventive Services Task Force önerileri.
• GINA 2025 — Astım global stratejisi; GOLD 2025 — KOAH.
• WHO 2026 — Erişkin aşılama ve fiziksel aktivite önerileri.
• Türk İç Hastalıkları Uzmanlık Derneği (TİHUD) klinik uygulama önerileri.

Dahiliye Muayenesinde Kullanılan Sık Kısaltmalar

• VKİ: Vücut Kütle İndeksi (kilo/boy²).
• KB: Kan Basıncı.
• SpO2: Oksijen Saturasyonu.
• HbA1c: Glikozillenmiş hemoglobin (3 aylık kan şekeri).
• eGFR: Tahmini Glomerüler Filtrasyon Hızı.
• ACR: Albumin/Kreatinin Oranı.
• LDL-K: Düşük Yoğunluklu Lipoprotein Kolesterol.
• ASCVD: Aterosklerotik Kardiyovasküler Hastalık.
• MASLD: Metabolic-Associated Steatotic Liver Disease.
• FIB-4: Karaciğer fibroz skoru.
• CGA: Comprehensive Geriatric Assessment.

Dahiliye Muayenesinde Kaçınılması Gereken Yanlış Bilgiler

• "Şikayetim yoksa muayene gerekmez." Yanlış: Hipertansiyon, diyabet, kolesterol yüksekliği ve tiroid hastalıkları sessiz seyredebilir.
• "Yıllık check-up yaptırdım, dahiliyeci muayenesine gerek yok." Yanlış: Standart check-up paketi kişiye özel değildir; dahiliye muayenesi ile birleştirilmelidir.
• "İlaçları kendim başlatabilirim/kesebilirim." Yanlış: İlaç başlama/kesme hekim kararı olmalıdır; ani kesim rebound etkilere yol açabilir.
• "Test sonuçlarım normalse hastalık yok demektir." Yanlış: Bazı hastalıklar erken evrede laboratuvarda normal görülebilir; klinik bütünlük önemlidir.
• "Bitkisel takviyeler zararsızdır." Yanlış: Bitkisel ürünler ilaç-etkileşim, karaciğer-böbrek toksisitesi yapabilir.
• "Sadece dahiliyeciye giderim, uzman hekime gerek yok." Yanlış: Kompleks vakalarda yan-dal konsültasyonu klinik başarıyı artırır.

Muayene Sonrası Beklenen Süreç

Muayene sonrası hasta; bulguları özetleyen bir rapor, kişiselleştirilmiş bir tedavi ve yaşam tarzı reçetesi, gerekiyorsa reçete edilmiş ilaçlar ve bir sonraki kontrol randevu tarihi ile ayrılır. Test sonuçları çıktığında hekim tarafından yorumlanır ve hasta bilgilendirilir. Modern klinik pratikte bu süreç, dijital sağlık kayıt sistemleri ile şeffaf biçimde yürütülür.

Ne Zaman Acil Servise Başvurmalıyım?

Aşağıdaki bulguların herhangi biri varsa, dahiliye muayenesi beklemeden acil servise başvurulmalı ve 112 aranmalıdır:

• Ani şiddetli göğüs ağrısı veya sol kola, çeneye yayılan ağrı.
• Ani nefes darlığı veya konuşma güçlüğü.
• Yüzde asimetri, kol/bacak güçsüzlüğü, ani konuşma bozukluğu (inme belirtisi).
• Bilinç değişikliği, senkop (bayılma).
• Kanlı kusma, siyah/melenalı dışkı, aktif kanama.
• Ciddi karın ağrısı, defans-rebound bulguları.
• Ateş >39°C ile birlikte titreme, bilinç bulanıklığı.
• Ani başlangıçlı çok şiddetli baş ağrısı ("hayatımın en kötü baş ağrısı").

Sık Sorulan Sorular

Dahiliye muayenesi ile iç hastalıkları muayenesi aynı şey midir?

Evet. Dahiliye ve iç hastalıkları aynı tıbbi uzmanlık dalını ifade eder. "Dahiliye" halk arasında yaygın kullanılırken "iç hastalıkları" resmi terminolojidir. Muayenenin kapsamı ve içeriği tamamen aynıdır.

Dahiliye muayenesi ne kadar sürer?

İlk kapsamlı muayene 30–45 dakika; kontrol muayeneleri 15–20 dakika; multimorbid kompleks vakalarda 45–60 dakikaya kadar uzayabilir.

Dahiliye muayenesi için aç mı gitmeliyim?

Kan tahlili planlanacaksa 8–12 saatlik açlık gerekir. Sadece muayene planlanıyorsa açlık zorunlu değildir. Su içmeye devam edebilirsiniz.

Muayeneye eşimle veya yakınımla gidebilir miyim?

Evet. Yaşlı ve multimorbid hastalar için bir refakatçi öykünün doğruluğunu artırır; hasta yalnızsa yakın bir tanığın telefonla katılımı da düşünülebilir. Mahremiyet hasta onayı ile korunur.

Dahiliye muayenesinde soyunmam gerekir mi?

Genellikle üst giysinin kaldırılması muayene için yeterlidir. Muayene önlüğü sunulur; mahremiyet standartlarına uyulur.

Dahiliye uzmanı hangi hastalıklara bakar?

Hipertansiyon, diyabet, kolesterol, tiroid, karaciğer yağlanması, böbrek, gastrointestinal (reflü, ülser, H. pylori), romatolojik, hematolojik, enfeksiyöz ve metabolik hastalıklar başta olmak üzere iç organ sistemlerine ait tüm hastalıklara bakar.

Yılda kaç kez dahiliye muayenesi olmalıyım?

Sağlıklı erişkin: yılda 1 kez. Kronik hastalığı olan: 3–6 ayda bir. Yeni tanı veya doz ayarı sürecinde: 4–8 haftada bir. 65+ yaşta bireyselleştirilmiş plan.

Dahiliye check-up ile dahiliye muayenesi arasında fark var mı?

Dahiliye muayenesi kişiye özel klinik değerlendirmedir; dahiliye check-up ise buna standart bir tarama paketinin eklendiği kapsamlı programdır. İkisi çoğu zaman birlikte planlanır.

Muayenede kan tahlili sonuçlarını ne zaman öğrenirim?

Standart panellerin sonuçları genellikle aynı gün veya ertesi gün çıkar. Sonuçlar dijital sistem üzerinden veya kontrol randevusunda hekim tarafından yorumlanır.

Bitkisel takviyeleri hekime söylemem gerekir mi?

Kesinlikle evet. Bitkisel ürünler, ilaç-ilaç etkileşimlerine, karaciğer/böbrek toksisitesine yol açabilir; muayeneye tüm takviyelerin listesiyle gitmek gerekir.

Randevusuz dahiliye muayenesi mümkün mü?

Mümkün olmakla birlikte önerilmez. Randevu, muayenenin kalitesini artırır ve bekleme süresini azaltır.

Dahiliye muayenesi sonrası hangi konularda önerilerde bulunulur?

Beslenme, egzersiz, uyku, kilo yönetimi, sigara-alkol bırakma, ilaç uyumu, aşı programı, tarama planı ve psikososyal destek gibi bütüncül alanlarda öneriler yapılır.

Dahiliyeciye direkt gitmek yerine aile hekimine gidebilir miyim?

Aile hekimi birinci basamakta koruyucu-kapsayıcı hizmet sunar; kompleks veya kronik hastalıkların ileri değerlendirmesi için iç hastalıkları uzmanı önerilir. İki hekim koordinasyonu, sağlık hizmetinin kalitesini artırır.

Kaynaklar ve İlgili Sayfalar

Bu rehber; American College of Physicians (ACP) 2025, European Society of Cardiology (ESC) 2024, ADA Standards of Care 2026, KDIGO 2024, EASL 2024 MASLD, USPSTF 2025 Recommendation Statements, GINA 2025, GOLD 2025, WHO 2020 Physical Activity Guidelines, WHO 2026 Vaccination Schedule ve Türk İç Hastalıkları Uzmanlık Derneği (TİHUD) önerilerine dayanır.

İlgili konu sayfalarımız: İç Hastalıkları Muayenesi, Genel Sağlık Kontrolü, Dahiliye Check-Up, Kronik Hastalık Takibi, Yıllık Sağlık Taraması, Metabolik Değerlendirme, Sistemik Hastalık Değerlendirmesi, Erişkin Hasta Takibi, Koruyucu Hekimlik Hizmetleri, Hipertansiyon Tedavisi, Diyabet Tedavisi, Tiroid Hastalıkları, Kolesterol Tedavisi, Karaciğer Yağlanması Tedavisi, Reflü Tedavisi, Ülser Tedavisi, H. pylori Tedavisi.

Kişiye özel program için Klinik Uzmanı platformundan uzman iç hastalıkları hekimi ile randevu oluşturabilirsiniz. Kliniklere göre karşılaştırmalı hizmet için ana klinikuzmani.com.tr sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; hekim muayenesinin, teşhis ve tedavinin yerine geçmez. Şikayetleriniz için mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurunuz. Acil durumlar için 112 aranmalıdır.

Dahiliye Muayenesinde Kardiyometabolik Değerlendirme (Detaylı Bakış)

2026 dahiliye pratiğinde kardiyometabolik değerlendirme; ölüm ve engellilikte lider rolü oynayan aterosklerotik kardiyovasküler hastalık (ASCVD), tip 2 diyabet, obezite, karaciğer yağlanması (MASLD) ve kronik böbrek hastalığının erken saptanıp önlenmesini hedefler. ESC 2024 kılavuzu 40 yaş üstü asemptomatik bireylerde SCORE2 veya SCORE2-OP risk hesaplamasını rutin önerir; 10 yıllık ölümcül ve ölümcül olmayan kardiyovasküler olay riski hesaplanır ve sonuç kişiye özel LDL-K hedefi, kan basıncı hedefi ve statin/GLP-1 RA/SGLT2i endikasyonu için kullanılır.

Modern dahiliyede LDL-K hedefleri risk grubuna göre kademelendirilmiştir: çok yüksek risklide LDL-K <55 mg/dL ve bazal değerden ≥%50 azalma; yüksek risklide <70 mg/dL; orta risklide <100 mg/dL; düşük risklide <116 mg/dL. Kan basıncı hedefi <130/80 mmHg (ESC 2024) olarak konsolide edilmiştir. Diyabetli hastalarda ise HbA1c hedefi %7'nin altı olmakla birlikte; kırılgan yaşlı, kısa yaşam beklentisi olan veya ciddi hipoglisemi öyküsü olanlarda %7,5–8 esnetilebilir (ADA 2026).

Karaciğer yağlanması (MASLD) 2026'da erişkinlerin %30-40'ında bulunur ve dahiliye muayenesinin standart tarama başlığı olmuştur. EASL 2024, metabolik risk faktörü (bel çevresi artışı, hipertansiyon, dislipidemi, prediyabet/diyabet) olan tüm bireylerde FIB-4 skoru ve batın USG ile taramayı önerir; FIB-4 >1,3 (65 yaş altı) veya >2,0 (65+) olanlar ileri fibrozis riski açısından uzman hepatoloji değerlendirmesine yönlendirilir.

Böbrek Sağlığı ve KDIGO 2024 Yaklaşımı

Kronik böbrek hastalığı (KBH); dahiliye muayenesinde en sık atlanan tanılardan biridir. KDIGO 2024 kılavuzu; hipertansiyon, diyabet, kardiyovasküler hastalık ve 60 yaş üstü tüm bireylerde yılda 1 kez eGFR (kreatinin, kistatin-C) ve UACR (idrar albumin/kreatinin oranı) ölçümünü rutin önerir. eGFR <60 mL/dk/1,73 m² veya UACR ≥30 mg/g olan bireylerde KBH tanısı düşünülür; bu bireyler ilaç dozlarının böbrek fonksiyonuna göre uyarlandığı özel bir izlem programına alınır.

KDIGO 2024'ün en önemli yeniliği; SGLT2 inhibitörlerinin (dapagliflozin, empagliflozin) diyabetli veya diyabet olmayan proteinürili KBH hastalarında böbrek koruyucu tedavi olarak öne çıkmasıdır. Finerenon (nonsteroidal MRA) ise diyabetik kronik böbrek hastalığında ek kardiyovasküler-renal koruma sağlar. Dahiliyeci bu tedavileri klinik durum ve komorbiditeye göre bireyselleştirir.

Endokrin Sistem Değerlendirmesi

Endokrin sistem; hipofiz, tiroid, paratiroid, adrenal, gonad ve pankreas hormonlarının sistematik değerlendirmesini içerir. Rutin dahiliye muayenesinde en sık istenen endokrin testler; TSH, serbest T4, HbA1c, kortizol (endikasyon varsa), PTH (D vitamini eksikliğinde), prolaktin (galaktore/menstrual bozukluk) ve testosteron (erkekte cinsel işlev bozukluğunda) düzeyleridir. Tiroid disfonksiyonu prevalansı yaşla artar; 60+ yaşta kadınların %10-15'inde subklinik hipotiroidi bulunur.

Adrenal insidentaloma (görüntülemede rastlantısal saptanan adrenal kitle) 50+ yaş bireylerin %5-10'unda görülür. Hormonal hiperaktivite (Cushing, feokromositoma, primer aldosteronizm) ve malignite açısından değerlendirilmelidir. Osteoporoz açısından D vitamini, PTH, kalsiyum ölçümleri; jinekolojik konsültasyon ve DEXA planlanır.

Hematolojik Değerlendirme

Dahiliye muayenesinde hemogram değerlendirilirken tam kan sayımı; sadece hemoglobin değeri değil; MCV, MCHC, RDW, retikülosit, trombosit hacmi (MPV) ve lökosit alt tipleriyle birlikte yorumlanır. Demir eksikliği anemisi, kronik hastalık anemisi, megaloblastik anemi (B12/folat eksikliği), hemoliz, kemik iliği supresyonu ayırıcı tanısı yapılır. Kadınlarda ferritin <30 ng/mL, erkeklerde <45 ng/mL demir depolarının yetersizliği anlamına gelir.

2026 pratiğinde gizli kan kaybı olan tüm 45 yaş üstü erkeklerde ve postmenopozal kadınlarda gastrointestinal (endoskopi/kolonoskopi) değerlendirme standart hale gelmiştir. Trombosit >450.000/µL sürekli olan bireylerde miyeloproliferatif hastalık; MCV >100 fL saptanan bireylerde alkol/karaciğer hastalığı/B12 eksikliği ekarte edilir.

Gastrointestinal Sistem Değerlendirmesi

Dahiliye muayenesinde gastrointestinal sistem; ağız kavitesinden anüs bölgesine kadar sistematik olarak sorgulanır. Reflü, dispepsi, hazımsızlık, karın ağrısı, kabızlık-ishal, dışkı rengi/kıvamı, hematemez, melena, hematokezya, kilo kaybı ve iştahsızlık öyküsü önemlidir. Alarm bulguları (kilo kaybı, gizli kan, disfaji, kanama, 50+ yaşta yeni başlangıçlı dispepsi) endoskopi endikasyonudur.

H. pylori taraması; dispepsi, ülser, MALT lenfoma, birinci derece akrabada mide kanseri öyküsünde önerilir. Maastricht VI (2022) önerileri; üre nefes testi, dışkı antijen veya endoskopik biyopsi ile tanı ve 14 günlük bizmutlu dörtlü tedaviyi önerir. Reflü yönetimi; PPI + yaşam tarzı değişikliklerini içerir (reflü tedavisi).

Solunum Sistemi ve Uyku Değerlendirmesi

Dahiliye muayenesinde sigara paket-yılı hesaplaması, mesleki maruziyet, kronik öksürük, balgam, nefes darlığı, wheezing, gece uyanmaları ve horlama sorgulanır. 20 paket-yıl üstü 50-80 yaş bireylerde düşük doz akciğer BT ile akciğer kanseri taraması USPSTF 2025 önerisidir. KOAH şüphesinde solunum fonksiyon testi (post-bronkodilatör FEV1/FVC <0,70) tanı koydurur. STOP-BANG anketi obstrüktif uyku apnesi taramasında hızlı ve etkilidir; yüksek riskli bireyler polisomnografiye yönlendirilir.

Romatolojik ve Kas-İskelet Değerlendirmesi

Sabah tutukluğu, eklem şişliği, gezici artrit, deri döküntüsü, göz kuruluğu, Raynaud fenomeni, ışığa hassasiyet gibi bulgular romatolojik hastalık şüphesi doğurur. İlk basamak testler; CRP, sedimentasyon, RF, anti-CCP, ANA, kompleman düzeyleridir. Fibromiyalji, polimiyaljia romatika, romatoid artrit, SLE, aksiyal spondiloartrit ayırıcı tanısı dahiliyecinin sorumluluk alanındadır ve gerekirse romatoloji konsültasyonu istenir.

65+ yaş kadınlarda ve 70+ yaş erkeklerde osteoporoz için DEXA taraması standarttır. D vitamini <30 ng/mL saptananlarda değerlendirilir; kalsiyum, PTH, alkalen fosfataz düzeyleri ile birlikte yorumlanır. FRAX skoru 10 yıllık majör osteoporotik kırık ve kalça kırığı riskini kestirmede kullanılır; yüksek risklide bisfosfonat, denosumab veya anabolik ajanlar başlanır.

Ruhsal ve Kognitif Sağlık Değerlendirmesi

Modern dahiliye muayenesi; sadece bedensel değil, ruhsal ve kognitif sağlığı da içerir. PHQ-2 → PHQ-9 ile depresyon; GAD-7 ile anksiyete taraması yapılır. Depresyon; koroner kalp hastalığı, diyabet ve inme için bağımsız risk faktörüdür ve tedavi edilmediğinde kronik hastalıkların prognozunu bozar. Yaşlı hastalarda Mini-Cog veya MMSE ile kognitif tarama; düşme değerlendirmesi ve kırılganlık taraması (frailty) yapılır.

Alkol kullanımı için AUDIT-C, tütün için Fagerström bağımlılık skalası kullanılır; kısa danışmanlık müdahalesi ve motivasyonel görüşme birlikte uygulanır. Uyku, cinsel işlev ve iş-yaşam dengesi de sorgulanır; birçok kez tıbbi tanının altında ruhsal-sosyal bir katkı bulunur ve bu boyut atlanmadığında tedavi başarısı belirgin artar.

2026'da Dahiliye Muayenesinde Dijital Sağlık ve Yapay Zeka

Dijital sağlık teknolojileri; 2026 dahiliye pratiğine belirgin biçimde entegre olmuştur. Sürekli glukoz izlemi (CGM), giyilebilir kan basıncı monitörleri, akıllı saat EKG'si, uyku takibi, adım/aktivite sensörleri hastanın günlük fizyolojik verilerini hekime aktarır ve karar destek sistemi olarak kullanılır. Elektronik sağlık kayıtlarına entegre yapay zeka; ilaç etkileşimlerini, dozaj hatalarını, tarama gecikmelerini ve klinik alarm bulgularını hekime otomatik hatırlatır. Ancak yapay zeka; klinik kararın nihai sahibi değil, hekime yardımcı bir araçtır; empati, karar paylaşımı ve etik değerlendirme her zaman hekimde kalır.

Telemedisin; kronik hastalık takibinin, ilaç uyum kontrolünün ve psikososyal danışmanlığın uzaktan yapılabilmesini sağlar. Ancak fizik muayene gerektiren ilk başvurular için yüz yüze dahiliye muayenesi standart olmaya devam eder. Karma model (hibrit) 2026 pratiğinde en yaygın yaklaşım halini almıştır.

Dahiliye Muayenesinin Ekonomik ve Sosyal Değeri

Dahiliye muayenesi; yalnızca bireysel bir sağlık hizmeti değil, aynı zamanda toplumsal sağlık ekonomisine önemli bir yatırımdır. Erken tanı ve önleyici müdahaleler; kalp krizi, inme, komplike diyabet, karaciğer yetmezliği gibi ağır komorbiditelerin tedavi maliyetini büyük ölçüde azaltır. WHO 2025 raporlarına göre koruyucu hekimlik hizmetlerine yapılan her 1 birimlik yatırım; kronik hastalık tedavisinde 3-5 birim maliyet tasarrufu sağlar. Bireysel düzeyde ise iş gücü kaybı, yaşam kalitesi kaybı ve aile üzerindeki bakım yükü azalır.

Multimorbidite ve Polifarmasi Yönetimi

65 yaş üstü bireylerin %60-70'i iki veya daha fazla kronik hastalıkla yaşar (multimorbidite). Bu bireyler ortalama 5-10 farklı ilaç kullanır (polifarmasi). Dahiliyeci; ilaç etkileşimlerini, düşme riskini, kognitif etkilenmeleri değerlendirir ve Beers-STOPP/START kriterlerine göre potansiyel uygunsuz ilaçları belirler. Deprescribing (ilaç azaltma); modern geriatrik-dahiliye pratiğinin temel bileşenlerindendir ve klinik başarıyla, hasta memnuniyetiyle ve maliyet-etkinlikle yakından ilişkilidir.

Uzun Ömür ve Sağlıklı Yaşlanma Stratejisi

Dahiliye muayenesi; uzun ömür ve sağlıklı yaşlanmanın bilimsel temelidir. Sağlıklı yaşlanmanın bileşenleri; kanıta dayalı beslenme (Akdeniz diyeti), düzenli fiziksel aktivite (haftada ≥150 dk aerobik + 2 gün direnç), yeterli-kaliteli uyku (7-9 saat), stres yönetimi, güçlü sosyal bağlar, entelektüel aktivite, aşı programı, kronik hastalıkların erken tanı-yönetimi ve tütün-alkol-madde bağımlılığından uzak durmadır. Bu bileşenler birlikte uygulandığında sağlıklı yaşam beklentisi 10-14 yıl uzayabilir.

Dahiliye Muayenesinde Kadın-Erkek Cinsiyet Farklılıkları

Cinsiyete duyarlı tıp; 2026 dahiliyesinin öne çıkan yaklaşımlarındandır. Kadınlarda kalp krizi belirtileri sıklıkla atipiktir (yorgunluk, çene ağrısı, dispne); menopoz sonrası kardiyovasküler risk hızla artar; osteoporoz kadınlarda daha erken görülür; otoimmün hastalıklar 3-9 kat daha sık gözlenir. Erkeklerde ise kardiyovasküler ölüm daha erken yaşta ortaya çıkar; karaciğer yağlanması, alkol kullanımı, sigara paket-yıl daha yüksektir; PSA taraması ve testosteron değerlendirmesi eklenir.

Adölesan-Erken Erişkin ve Genç Yetişkinde Dahiliye

18-35 yaş genç erişkinler dahiliye muayenesinin göz ardı edilen grubudur. Ancak metabolik sendrom, prediyabet, dislipidemi ve karaciğer yağlanması bu yaşlarda başlar ve erken tanı ile geri dönüşü mümkündür. Genç yetişkinlerde şu değerlendirmeler önerilir: kan basıncı (yıllık), açlık glukozu ve HbA1c (risk grubunda 3 yılda bir), lipid profili (5 yılda bir), depresyon-anksiyete taraması, cinsel ve üreme sağlığı danışmanlığı, sigara-alkol-madde tarama, mental sağlık desteği, kronik semptomların (yorgunluk, uyku sorunu, migren) sistematik değerlendirmesi.

Dahiliye Muayenesinde Kanıta Dayalı Beslenme Yaklaşımları

2026 dahiliyesinde beslenme; hastalık önleme ve tedavisinin temel taşı kabul edilir. En güçlü bilimsel kanıta sahip beslenme modelleri Akdeniz diyeti ve DASH diyetidir. Akdeniz diyeti; kardiyovasküler hastalık, tip 2 diyabet, karaciğer yağlanması, meme kanseri, kolon kanseri, Alzheimer ve tüm nedenli ölüm riskinde belirgin azalma sağlar. Ana bileşenleri; günlük 400 g üstü sebze-meyve, tam tahıl, kuru baklagil, sızma zeytinyağı (günlük 3-4 yemek kaşığı), ceviz-badem-fındık, haftada 2-3 kez balık, yumurta, süt-yoğurt-peynir ürünleri, kırmızı etin haftada 1 kez ile sınırlanması ve işlenmiş gıdanın minimalize edilmesidir.

DASH diyeti; hipertansiyon yönetiminde sodyum <2 g/gün kısıtlaması ile birlikte, kan basıncını ortalama 5-11 mmHg düşürebilir. Meyve, sebze, düşük yağlı süt ürünleri, tam tahıl, kuru yemiş ve kepekli tahılların baskın olduğu bu diyet; potasyum, magnezyum ve kalsiyum alımını artırır. Modern klinik pratikte hastanın kültürel-ekonomik-sosyal koşulları göz önünde bulundurularak beslenme reçetesi kişiselleştirilir. Ramazan orucu, vardiyalı çalışma, hamilelik-emzirme dönemleri gibi özel durumlarda bireyselleştirilmiş plan sunulur.

Fiziksel Aktivite Reçetesi (FITT-VP Prensibi)

Dahiliye muayenesinde egzersiz reçetesi; FITT-VP prensibiyle yapılır: Frequency (sıklık), Intensity (yoğunluk), Time (süre), Type (tür), Volume (hacim), Progression (ilerleme). Sağlıklı erişkinlerde WHO 2020 hedefleri: haftada ≥150 dk orta yoğunlukta veya ≥75 dk yoğun aerobik + haftada 2 gün direnç egzersizi + haftada 2-3 gün denge ve esneklik çalışması. 65+ yaşta düşme önleme egzersizleri (Tai Chi, denge egzersizleri) ek olarak önerilir. Sedanter yaşam süresi haftada 10 saatten fazla olan bireylerde kısa aktif molalar (her 60 dakikada 5 dakika ayağa kalkma) kardiyometabolik riski belirgin azaltır.

Uyku Sağlığı ve Sirkadiyen Ritim Değerlendirmesi

Kronik uyku bozuklukları; hipertansiyon, obezite, tip 2 diyabet, depresyon, demans ve kardiyovasküler ölüm riskini artırır. Dahiliye muayenesinde uyku süresi (yetişkin 7-9 saat), uyku kalitesi, uyanma sonrası dinlenmişlik, gece uyanma sayısı, horlama-apne şüphesi, huzursuz bacak sendromu ve gündüz uykululuk (Epworth Uykululuk Skalası) sorgulanır. STOP-BANG anketi 3 ve üstü olan bireyler obstrüktif uyku apnesi için polisomnografiye yönlendirilir. Melatonin salgısı, iş vardiyası, ekran maruziyeti ve kafein alım saati de değerlendirilir; uyku hijyeni önerileri (aynı saatte yatma-kalkma, karanlık-sessiz oda, yatak öncesi ekran kısıtlaması) hasta eğitiminin ayrılmaz parçasıdır.

Kadın Sağlığı: Menopoz ve Postmenopozal Dahiliye

Kadınlarda menopoz dönemi (ortalama 51 yaş) kardiyovasküler risk, osteoporoz, ürogenital atrofi, metabolik değişiklik ve ruhsal iyilik hâlinin yeniden değerlendirildiği kritik bir eşiktir. Dahiliye muayenesinde vazomotor semptomlar (sıcak basması, gece terlemesi), uyku bozukluğu, cinsel işlev, ürogenital yakınmalar (idrar kaçırma, disparoni), kemik sağlığı, meme sağlığı, kognitif işlev, ruh hali değişiklikleri ve kardiyovasküler risk yeniden değerlendirilir. Hormon replasman tedavisi (HRT) endikasyonu, kişisel risk profiline göre menopoz sonrası ilk 10 yıl içinde (window of opportunity) değerlendirilir; bireyselleştirilmiş karar paylaşımı esastır. NAMS 2022, IMS 2024 ve ESC 2024 kılavuzları referanstır.

Erkek Sağlığı: Andropoz, Testosteron ve Kardiyometabolik Risk

Erkeklerde 40 yaş sonrası testosteron düzeyi yılda %1-2 azalır ve geç başlangıçlı hipogonadizm (andropoz) tablosu ortaya çıkabilir: libido azalması, ereksiyon değişikliği, kas gücü kaybı, yağ dokusu artışı, halsizlik, konsantrasyon güçlüğü, depresif duygulanım. Dahiliye muayenesinde sabah aç testosteron ölçümü tekrar ölçümle doğrulanır (>300 ng/dL normal); düşük ise LH, FSH, prolaktin, SHBG değerlendirilir. Testosteron replasmanı ancak semptom + laboratuvar doğrulaması + prostat/PSA kontrolü sonrası endikasyona göre yapılır. Ereksiyon disfonksiyonu; endotel disfonksiyonu ve subklinik ateroskleroz için önemli bir uyarı bulgusudur; kardiyovasküler risk değerlendirmesi mutlaka birlikte yapılır.

Yoğunlaştırılmış Kardiyovasküler Risk Değerlendirmesi (2026)

Modern dahiliyede risk değerlendirmesi çok katmanlıdır: klasik risk faktörleri (SCORE2/SCORE2-OP), risk yükseltici faktörler (kronik enflamatuvar hastalık, otoimmün hastalık, HIV, kronik böbrek hastalığı, gebelik komplikasyonları), lipoprotein(a), koroner kalsiyum skoru (CAC), ankle-brachial index (ABI), karotis intima-media kalınlığı birlikte kullanılır. Lp(a) her erişkinde ömür boyu en az bir kez ölçülür; yükseklik güçlü kalıtsal kardiyovasküler risk faktörüdür. Statin başlangıcı belirsiz durumlarda 40-75 yaş arası bireylerde koroner kalsiyum skoru; 0 ise kısa vadeli statin ertelemesini destekler, >100 veya 75. persentil üzerinde ise statin başlanır.

Diyabet Öncesi (Prediyabet) ve İnsülin Direnci Yönetimi

Prediyabet; erişkinlerin %30-40'ında bulunur ve yılda %5-10 oranında aşikâr diyabete ilerler. Dahiliyeci; HbA1c %5,7-6,4 veya açlık glukozu 100-125 mg/dL saptanan bireylerde prediyabet tanısı koyar ve DPP (Diabetes Prevention Program) tarzı yaşam tarzı programına yönlendirir: %5-7 kilo kaybı, haftada 150 dk fiziksel aktivite ve düşük glisemik yüklü beslenme. Metformin başlangıcı; VKİ ≥35, <60 yaş, gestasyonel diyabet öyküsü olan yüksek riskli bireylerde düşünülür. HOMA-IR indeksi insülin direncinin objektif ölçümüdür; >2,5 anlamlı insülin direnci gösterir.

Tiroid Nodülü ve Tiroid Kanseri Değerlendirmesi

Boyunda ele gelen kitle veya rastlantısal saptanan tiroid nodülü; dahiliye muayenesinin sık başvuru nedenlerinden biridir. TSH ile başlanır; düşükse otonom nodül şüphesi ile sintigrafi, normal-yüksekse tiroid USG önerilir. ACR TI-RADS sınıflaması ile nodül risk kategorize edilir; TR3-4-5 kategorilerinde ince iğne aspirasyon biyopsisi endikasyonu bulunur. Bethesda sınıflamasına göre malignite riski değerlendirilir. Tiroid kanseri prevalansı artmakla birlikte prognozu genellikle iyidir; ölüm oranı %2-5 civarındadır.

Osteoporoz ve Kırık Riski Yönetimi

Osteoporoz; sessiz seyreden bir hastalıktır ve ilk belirtisi genellikle kırıktır. Postmenopozal kadın, 70+ yaş erkek, uzun süreli glukokortikoid kullanımı (>3 ay ≥5 mg prednizolon), primer hiperparatiroidi, malabsorpsiyon, hipogonadizm, romatoid artrit, aşırı alkol/sigara, düşük VKİ gibi risk faktörlerinde DEXA taraması yapılır. T-skoru ≤-2,5 osteoporoz, -1,0 ile -2,5 arası osteopeni tanısıdır. FRAX skoru ile 10 yıllık kırık riski hesaplanır; yüksek risklide bisfosfonat (alendronat, zoledronat), denosumab veya anabolik ajanlar (teriparatid, romosozumab) başlanır. D vitamini ≥30 ng/mL, kalsiyum alımı ≥1000 mg/gün optimize edilir.

Kanser Taraması: 2026 USPSTF Konsolidasyonu

Kanıta dayalı kanser taramaları; bireyin yaş, cinsiyet ve risk profiline göre kişiselleştirilir. USPSTF 2025 önerileri:

• Kolorektal kanser: 45-75 yaş; ortalama risk grubunda FIT yılda 1, kolonoskopi 10 yılda 1, çoklu-hedef DNA testi 3 yılda 1.
• Meme kanseri: 40-74 yaş kadın, 2 yılda 1 mamografi. BRCA1/2 mutasyonu olanda erken başlar.
• Serviks kanseri: 21-29 yaş sitoloji 3 yılda 1; 30-65 yaş HPV testi 5 yılda 1 veya kotest 5 yılda 1.
• Akciğer kanseri: 50-80 yaş, 20 paket-yıl sigara, aktif veya 15 yıl içinde bırakmış; düşük doz BT yılda 1.
• Prostat kanseri: 55-69 yaş erkek, karar paylaşımı ile PSA ölçümü.
• Hepatit B ve C: Tüm 18-79 yaş erişkinler en az bir kez.
• HIV: Tüm 15-65 yaş erişkinler en az bir kez.
• Deri kanseri: Aile öyküsü, çoklu nevus, fototip 1-2, kronik güneş maruziyeti olan bireylerde yıllık dermatolojik değerlendirme.

Enfeksiyon Hastalıkları ve Antimikrobiyal Doğru Kullanım

Dahiliye muayenesinde enfeksiyon hastalıklarının doğru tanısı; gereksiz antibiyotik kullanımını azaltmak ve antimikrobiyal direnci kontrol altına almak için kritiktir. Toplumdan edinilmiş pnömoni, üriner sistem enfeksiyonu, gastroenterit, cilt-yumuşak doku enfeksiyonları gibi sık görülen tabloların ayırıcı tanısında CRP, prokalsitonin, tam idrar, kültür ve görüntüleme sonuçları birlikte değerlendirilir. Viral üst solunum yolu enfeksiyonlarında antibiyotik endikasyonu yoktur; antimikrobiyal yönetim (antimicrobial stewardship) çerçevesinde dar spektrumlu ve süresi optimize edilmiş rejimler tercih edilir.

Yaşam Tarzı Değişikliğinin Nörolojik ve Duygusal Faydaları

Fiziksel aktivite, Akdeniz diyeti, sosyal etkileşim, entelektüel aktivite ve iyi uyku; sadece kardiyometabolik değil aynı zamanda kognitif ve duygusal iyilik hâlini de belirgin iyileştirir. FINGER çalışması (2015-2025) kognitif gerilemeyi 6-7 yıl geciktiren çok bileşenli müdahale programı sunar. Dahiliyeci; hastanın hem beden hem zihin sağlığını kapsayan bütüncül bir yaklaşım geliştirir. Alzheimer, Parkinson, hafif kognitif bozukluk gibi durumların erken evrede saptanması ve modifiye edilebilir risk faktörlerinin (hipertansiyon, işitme kaybı, sigara, obezite, fiziksel inaktivite, sosyal izolasyon, hava kirliliği, alkol) yönetimi Lancet 2024 Demans Komisyonu raporunda önerilir.

Doktor-Hasta İletişimi ve Karar Paylaşımı

Modern dahiliye pratiğinde tıbbi karar; sadece hekimin değil, hasta ile paylaşılmış bir süreçtir. Karar paylaşımı (shared decision-making); tanı, tedavi seçenekleri, riskler, faydalar ve alternatiflerin şeffaf biçimde konuşulmasıyla yürütülür. Hastanın değerleri, sosyoekonomik durumu, iş-aile yükü ve tercihleri dikkate alınır. Hasta odaklı iletişim; tedavi uyumunu, memnuniyeti ve klinik başarıyı belirgin artırır. Motivasyonel görüşme; davranış değişikliği gerektiren durumlarda (sigara bırakma, kilo yönetimi, ilaç uyumu) etkili bir tekniktir.