Dahiliye Check-Up

Dahiliye Check-Up Nedir?

Dahiliye check-up; erişkin bireylerin genel sağlık durumunu, kronik hastalık riskini ve erken evre patolojileri saptamak amacıyla iç hastalıkları (dahiliye) uzmanı tarafından planlanan; anamnez, sistemik fizik muayene, kanıta dayalı laboratuvar analizleri ve hedefli görüntüleme tetkiklerinden oluşan kapsamlı ve programlanmış bir sağlık taramasıdır. Standart bir dahiliye muayenesi; şikayet varlığında veya rutin kontrol amacıyla yapılan klinik bir değerlendirmedir. Check-up ise buna ek olarak, bireyin yaş, cinsiyet, aile öyküsü ve risk profiline göre kişiselleştirilmiş bir tarama paketini içerir.

2026 yılında dahiliye check-up; artık sadece "bir kez yapılan büyük bir tahlil paketi" değil; bireyselleştirilmiş, kanıta dayalı ve dönemsel bir sağlık yönetim programıdır. Modern check-up yaklaşımı; American College of Physicians (ACP) 2025 High-Value Care, US Preventive Services Task Force (USPSTF) 2025 Recommendation Statements ve Türkiye İç Hastalıkları Uzmanlık Derneği (TİHUD) 2025 uzlaşı raporlarına göre şekillendirilir. Amaç; gereksiz tetkikten kaçınmak, kanıtı bulunmayan panellerden uzak durmak ve gerçekten fayda getirecek testlere odaklanmaktır.

Dahiliye check-up; sadece hastalık aramak için değil, sağlıklı yaşlanma (healthy aging), kardiyometabolik risk yönetimi, kanser tarama takvimi, aşı planlaması ve yaşam tarzı reçetesi için de kritik bir buluşma noktasıdır. Bu sayede birey, sağlık durumu hakkında objektif verilerle bilgilenir ve gelecekteki hastalık yükünü belirgin ölçüde azaltabilir. Kişiye özel program için Klinik Uzmanı üzerinden randevu oluşturabilirsiniz.

Dahiliye Check-Up Neden Yaptırılır?

Türkiye'de erişkinlerin yaklaşık %30-35'inde hipertansiyon, %14-17'sinde tip 2 diyabet, %35-40'ında dislipidemi, %25-30'unda karaciğer yağlanması (MASLD) ve %8-10'unda kronik böbrek hastalığı bulunur. Bu hastalıkların en kritik ortak özelliği; erken evrede sessiz seyretmeleri ve şikayet ortaya çıktığında çoğu zaman geri döndürülemez organ hasarının başlamış olmasıdır. Dahiliye check-up; henüz semptom vermeyen bu durumları tarama ile saptamayı hedefler.

• Erken tanı fırsatı: Sessiz hipertansiyon, prediyabet, tiroid disfonksiyonu, MASLD, kronik böbrek hastalığı, anemi, D vitamini eksikliği, B12 eksikliği.
• Kanser taraması: Kolorektal, meme, serviks, akciğer ve prostat kanserinin USPSTF 2025 kanıt düzeyi ile taranması.
• Kardiyovasküler risk sınıflaması: SCORE2/SCORE2-OP, ASCVD ve koroner kalsiyum skoru ile 10 yıllık kalp hastalığı riskinin hesaplanması.
• Multimorbidite yönetimi: Birden fazla kronik hastalığı olan bireylerde tedavi optimizasyonu ve polifarmasi kontrolü.
• Aile hastalık öyküsü: Ailesel hipertansiyon, diyabet, kanser, tromboembolik hastalık öyküsünde bireyselleştirilmiş tarama.
• Yaşam kalitesinin artırılması: Uyku kalitesi, enerji seviyesi, mental sağlık ve cinsel sağlık dahil bütüncül değerlendirme.
• Aşı ve tarama takvimi: WHO 2026 önerileri doğrultusunda erişkin aşılamaları (grip, pnömokok, tetanoz, HPV, zoster, hepatit B).
• Yaşam tarzı reçetesi: Beslenme, egzersiz, uyku, sigara-alkol bağımlılık yönetimi ve stres kontrolü için kanıta dayalı öneriler.

Dahiliye Check-Up Kimlere Önerilir?

Dahiliye check-up; 18 yaş ve üzeri her erişkine önerilebilir; ancak sıklığı, kapsamı ve içeriği bireyin yaş, cinsiyet, meslek, aile hastalık öyküsü, sigara-alkol alışkanlıkları, mevcut hastalıkları ve risk profiline göre kişiselleştirilir. Aşağıdaki gruplar özellikle check-up için önceliklidir:

• 35+ yaş erişkinler: Kardiyometabolik hastalık risklerinin belirginleştiği yaş grubu; her 1-2 yılda bir kapsamlı check-up önerilir.
• Aile öyküsü riskli olanlar: Erken yaşta (<55 erkek, <65 kadın) kalp hastalığı, inme, kanser, diyabet veya tiroid hastalığı öyküsü.
• Kronik hastalığı olanlar: Hipertansiyon, diyabet, KOAH, astım, karaciğer/böbrek hastalığı, romatolojik hastalıklar.
• Obezite ve metabolik sendrom: VKİ ≥30 kg/m², bel çevresi erkekte ≥94 cm, kadında ≥80 cm.
• Sigara ve alkol kullananlar: Sigara kullanımı 20 paket-yıl üzerinde olanlar akciğer BT taraması adayıdır.
• Postmenopozal kadınlar: Osteoporoz, kardiyovasküler risk ve meme sağlığı için genişletilmiş tarama.
• 65+ yaş bireyler: Multimorbidite, polifarmasi, düşme riski, kognitif değerlendirme ve kırılganlık (frailty) taraması.
• Ameliyat öncesi hastalar: Elektif cerrahi öncesi preoperatif dahiliye onayı ve risk sınıflaması.
• Yoğun iş temposu olan yönetici bireyler: Yıllık kurumsal check-up programları.
• Sporcular ve spor yapmak isteyenler: Kardiyovasküler uygunluk, dinamik EKG ve ergospirometri.
• Yeni gelinen coğrafyalarda yaşayan bireyler: Bölgesel tarama önerileri (talasemi, hepatit, tüberküloz) dahil.

Dahiliye Check-Up Ne Sıklıkta Yaptırılmalıdır?

Check-up sıklığı; standart bir kural değil, bireyselleştirilmiş bir öneridir. USPSTF 2025 ve ACP 2025 verilerine göre;

• 18–35 yaş sağlıklı erişkin: 3–5 yılda bir temel check-up; risk faktörü varsa daha sık.
• 35–50 yaş: Her 2 yılda bir; risk faktörü çokluğunda yılda bir.
• 50–65 yaş: Yıllık kapsamlı check-up; kanser taramaları güncel takvime göre.
• 65+ yaş: Yılda 1-2 kez; kırılganlık, kognisyon, polifarmasi ve düşme riski dahil.
• Kronik hastalıklıda: Her 3–6 ayda bir sistemik değerlendirme; check-up bileşenleri yıllık.
• Gebelik planlayan kadınlar: Prekonsepsiyonel değerlendirme dahiliye check-up bileşenidir.
• Postmenopozal kadın ve 70+ yaş erkek: Osteoporoz için DEXA 2 yılda 1 kez.

Dahiliye Check-Up Hazırlığı: Muayeneden Önce Yapılacaklar

Dahiliye check-up'ın kalitesini artırmanın en önemli adımı; doğru ve eksiksiz hazırlıktır. 2026 pratiğinde, dijital sağlık kayıtları hastanın önceki tetkiklerine hekim tarafından hızlıca erişilmesini sağlar; ancak birey de aşağıdaki bilgileri hazırlayarak muayeneye gelmelidir:

1. 8–12 saatlik açlık: Kan tahlilleri (glukoz, lipid, insülin) için gereklidir. Yalnızca su içilebilir; sabah ilaçları hekim önerisiyle alınır.
2. İlaç ve takviye listesi: Reçeteli, reçetesiz, bitkisel ürünler; doz ve kullanım süreleri.
3. Aşı kartı: Erişkin aşılamalarının (grip, tetanoz, pnömokok, hepatit B, zoster, HPV) güncelliği için.
4. Önceki tetkikler ve raporlar: Kan tahlilleri, görüntüleme raporları, hastane epikrizleri.
5. Aile hastalık öyküsü: Anne, baba, kardeş ve yakın akrabalarda kronik hastalıklar/kanser.
6. Semptom listesi: Son 3–6 ayda yaşanan yakınmalar, uyku problemleri, kilo değişiklikleri, mental durum değişimi.
7. Sigara-alkol-madde öyküsü: Miktar, süre, bırakma denemeleri.
8. Meslek ve maruziyet öyküsü: Kimyasal, ses, radyasyon, stres kaynakları.
9. Menstrüel öykü (kadınlar): Son adet, siklus düzeni, gebelik öyküsü, menopoz durumu.
10. Cihaz kayıtları: Akıllı saat verileri (nabız, uyku, adım, kan basıncı) — modern dahiliyeci için kıymetli bir veri kaynağıdır.

Dahiliye Check-Up'ta Yapılan Değerlendirmeler

1) Kapsamlı Anamnez (Öykü Alımı)

Check-up'ın en kritik ve zaman ayrılması gereken bölümüdür. ACP 2025 High-Value Care önerilerine göre; teşhislerin %75-85'i sadece iyi alınmış bir anamnez ile doğru şekilde konabilir. Anamnez; ana yakınma, şimdiki hastalık öyküsü, özgeçmiş, soygeçmiş, ilaç ve alerji, sosyal öykü, beslenme, uyku, mental durum ve cinsel sağlık başlıklarını kapsar. Modern dahiliyede kognitif tarama testleri (Mini-Cog, MoCA), depresyon (PHQ-9), anksiyete (GAD-7) ve uyku kalitesi (STOP-BANG, PSQI) tarayıcı ölçekleri de anamneze entegre edilir.

2) Sistemik Fizik Muayene

Dahiliye check-up'ın vazgeçilmez bir bileşenidir. Vital bulguların ardından sistematik biçimde baş-boyun, göz-dil-mukoza, tiroid palpasyonu, akciğer oskültasyonu, kalp oskültasyonu, karın palpasyon-oskültasyon, karaciğer/dalak, lenf nodları, ekstremiteler (nabız, ödem, cilt), nörolojik ve romatolojik değerlendirme yapılır. Fizik muayene bulgusu; laboratuvar sonucundan bağımsız değerli klinik ipuçları sunar; splenomegali, hepatomegali, karotis üfürüm, cilt bulgusu gibi bulgular tek başına ileri tetkik gerektirebilir.

3) Vital Bulgu ve Antropometri

• Kan basıncı: Her iki koldan, oturur pozisyonda, 5 dk dinlenme sonrası (ESC 2024 standardı).
• Nabız: Ritim, dolgunluk, frekans; şüpheli durumda EKG.
• Oksijen saturasyonu (SpO2): Sigara içen, KOAH, kalp yetmezliği olanda önemli.
• Vücut sıcaklığı: Enfeksiyon şüphesinde temel.
• VKİ ve bel çevresi: Metabolik sendrom ve kardiyovasküler risk sınıflaması için.
• Bel/kalça oranı: Erkekte ≤0,9, kadında ≤0,85 hedeflenir.

4) Kanıta Dayalı Laboratuvar Panelleri

Check-up laboratuvar panelleri; USPSTF 2025 ve ACP 2025 kanıta dayalı önerilerine göre kişiselleştirilir. "Gereksiz test yapmama" ilkesi önemlidir. Standart temel panel:

• Hemogram (CBC): Anemi, enfeksiyon, hematolojik hastalık taraması.
• Biyokimya paneli: Açlık glukozu, üre, kreatinin, e-GFR (KDIGO 2024), AST, ALT, GGT, ALP, LDH, ürik asit, elektrolitler (Na, K, Ca, P, Mg).
• HbA1c: Prediyabet-diyabet taraması (ADA 2026).
• Lipid profili: Total kolesterol, LDL-C, HDL-C, trigliserid, Non-HDL, ApoB (yüksek riskli grupta), Lp(a) yaşam boyu bir kez.
• TSH: Tiroid disfonksiyonu; anormalse T3-T4, anti-TPO.
• Ferritin ve demir paneli: Demir eksikliği ve depo durumu.
• Vitamin B12 ve D vitamini (25-OH-D): Eksiklik taraması.
• CRP: Enflamasyon ve kardiyovasküler risk katkısı (hs-CRP).
• Tam idrar analizi (TİA): Böbrek hastalığı, üriner enfeksiyon.
• Albumin/kreatinin oranı (ACR): Diyabet ve hipertansiyon takibinde erken böbrek hasarı için (KDIGO 2024).
• FIB-4 skoru: AST, ALT, trombosit ve yaş ile karaciğer fibroz taraması (EASL 2024).
• Serum PSA: 55–69 yaş erkeklerde karar paylaşımı ile.
• Gaita gizli kan (FIT): 45+ yaş bireylerde yıllık kolorektal kanser taraması.

5) Hedefli Görüntüleme Tetkikleri

• EKG (12 derivasyon): Her 40+ yaş bireyde bazal EKG; ritim, iskemi, hipertrofi taraması.
• Akciğer grafisi: Sigara içen, kronik öksürük, KOAH takibinde.
• Batın USG: Karaciğer yağlanması, safra kesesi taşı, böbrek kisti/taşı, karaciğer/dalak boyutları.
• Tiroid USG: TSH anormalliği veya boyunda ele gelen nodül şüphesinde.
• Eforlu EKG veya ekokardiyografi: Kardiyovasküler risk yüksekliğinde.
• Koroner kalsiyum skoru (CAC): 40-75 yaş, orta risk grubunda statin başlanma kararında.
• Karotis Doppler USG: Aterosklerotik yükü olan 55+ yaş bireylerde.
• Akciğer düşük doz BT: 50-80 yaş, 20 paket-yıl sigara öyküsü olanlarda yıllık.
• Meme USG/mamografi: 40-74 yaş kadın, 2 yılda bir.
• DEXA (kemik yoğunluğu): Postmenopozal kadın, 70+ yaş erkek, uzun süreli steroid kullanımı, ailede kırık öyküsü.

6) Kanser Taramaları (USPSTF 2025 Konsolidasyonu)

• Kolorektal kanser: 45-75 yaş; FIT (yıllık), çoklu-hedef DNA testi (3 yılda 1), kolonoskopi (10 yılda 1).
• Meme kanseri: 40-74 yaş kadın, mamografi 2 yılda 1.
• Serviks kanseri: 21-29 yaş sitoloji 3 yılda 1; 30-65 yaş HPV testi 5 yılda 1.
• Akciğer kanseri: 50-80 yaş, 20 paket-yıl, halen içen veya son 15 yıl içinde bırakmış — düşük doz BT yılda 1.
• Prostat kanseri: 55-69 yaş erkek, karar paylaşımı ile PSA.
• Cilt kanseri: Aile öyküsü, çoklu nevus, fototip 1-2, kronik güneş maruziyeti olanlarda yıllık dermatolojik değerlendirme.
• HPV, Hepatit B/C, HIV: 18–79 yaş her erişkinde en az bir kez.

7) Aşılama Planı (WHO 2026 Erişkin Takvimi)

• Grip aşısı: Yıllık, ≥50 yaş ve tüm risk gruplarında.
• Pnömokok aşısı: ≥65 yaş ve risk gruplarında (PCV20 veya PCV15+PPSV23 rejimi).
• Tetanoz-difteri-boğmaca: 10 yılda 1 booster.
• Zoster (herpes zoster): ≥50 yaş, iki doz rekombinan aşı (RZV).
• Hepatit B: Risk gruplarında.
• HPV: 26 yaşa kadar rutin; 27-45 yaş karar paylaşımı ile.
• COVID-19: Güncel varyant uyumlu doz, WHO 2026 önerisine göre.

Yaş Gruplarına Göre Dahiliye Check-Up Programı

20–35 Yaş Check-Up

Genellikle sağlıklı bir yaş grubudur; ancak ailesel yüksek kolesterol, tiroid hastalığı, hepatit, HIV ve genetik yatkınlıklar bu dönemde saptanabilir. Temel panel; hemogram, biyokimya, TSH, lipid, HbA1c, TİA, ferritin, D vitamini, hepatit B/C, HIV, sifiliz ve kadınlarda serviks kanseri taraması içerir. Kadınlarda folik asit, gebelik planlaması danışmanlığı, kontrasepsiyon; erkeklerde testis muayenesi ve sperm sağlığı danışmanlığı yapılır. Yaşam tarzı düzeni, sigara-alkol azaltma, egzersiz alışkanlığı ve mental sağlık öne çıkarılır.

35–50 Yaş Check-Up

Kardiyometabolik risklerin ortaya çıkmaya başladığı dönemdir. Hipertansiyon, prediyabet, dislipidemi, MASLD ve tiroid disfonksiyonu bu yaşta belirginleşir. Temel panele ek olarak; ApoB (yüksek riskli), Lp(a) yaşam boyu bir kez, FIB-4, batın USG, tiroid USG, EKG, koroner kalsiyum skoru (orta risk grubunda), kadınlarda meme ultrasonografisi/mamografi (40 yaş sonrası) eklenir. SCORE2 ile 10 yıllık kardiyovasküler risk hesaplanır; egzersiz kapasitesi ve ergospirometri sporcularda düşünülür.

50–65 Yaş Check-Up

Kanser taramalarının yoğunlaştığı dönemdir. Kolorektal (FIT/kolonoskopi), meme (mamografi), akciğer (düşük doz BT — sigara öyküsü varsa), prostat (PSA karar paylaşımı), serviks (HPV) taramaları yapılır. Ek olarak; eforlu EKG veya ekokardiyografi, karotis Doppler, retinal göz muayenesi, kemik yoğunluğu (DEXA), zoster ve pnömokok aşısı planlaması. Multimorbidite yönetimi ve ilaç uyumluluğu bu dönemde kritik hale gelir.

65+ Yaş Check-Up (Geriatrik Değerlendirme)

Klasik check-up bileşenlerine ek olarak; kırılganlık (frailty) skalaları, düşme riski, kognitif tarama (MoCA), depresyon (GDS-15), polifarmasi ve deprescribing analizi, malnütrisyon (MNA), üriner inkontinans, işitme-görme testleri, sarkopenİ değerlendirmesi (el kavrama gücü, ayak kalkma testi), yaşam kalitesi ölçekleri eklenir. Yüksek riskli hastalarda pnömokok, grip, zoster, tetanoz aşıları güncellenir. Aile hekimi, dahiliyeci ve geriatri uzmanının ortak takibi önerilir.

Sık Karşılaşılan Check-Up Bulguları ve Yorumu

Kan Şekeri ve Prediyabet

Açlık glukozu 100-125 mg/dL veya HbA1c %5,7-6,4 arası; prediyabet tanısını gösterir. Yılda %5-10 oranında aşikâr diyabete ilerleyebilir. Diabetes Prevention Program (DPP) tarzı yaşam tarzı programı ile %58 oranında diyabet gelişimi önlenebilir. Metformin başlangıcı; VKİ ≥35, <60 yaş, gestasyonel diyabet öyküsü olan yüksek riskli bireylerde ADA 2026 önerisiyle düşünülür.

Karaciğer Enzim Yüksekliği ve MASLD

ALT, AST veya GGT yüksekliği %25-30 erişkinde saptanır. Alkol dışı en sık neden metabolik disfonksiyon-ilişkili yağlı karaciğer hastalığıdır (MASLD). FIB-4 skoru ile fibroz riski değerlendirilir; <1,3 düşük risk, >2,67 ileri fibroz şüphesi. Yüksek riskli bireylerde FibroScan (elastografi) önerilir. Yaşam tarzı değişikliği, %7-10 kilo kaybı, akdeniz diyeti, glisemik kontrol ve statin tedavisi güvenli ve etkilidir. EASL 2024 kılavuzu referanstır.

Kan Basıncı Yüksekliği

Ofis TA ≥140/90 mmHg olan erişkinlerde 24 saatlik ambulatuvar kan basıncı (ABPM) veya evde kan basıncı takibi (HBPM) önerilir. Hedef; genel populasyonda <130/80 mmHg (ESC 2024). Beyaz önlük hipertansiyonu ve maskeli hipertansiyon; check-up sürecinde saptanan sık antitelerdir. Sekonder hipertansiyon (renovasküler, feokromositoma, primer aldosteronizm, tiroid) genç yaş, dirençli hipertansiyon veya klasik triad varlığında araştırılır.

Kolesterol ve Lp(a) Yüksekliği

LDL-C ≥190 mg/dL veya yaşam boyu bir kez ölçülen Lp(a) ≥50 mg/dL (125 nmol/L) bireyleri ömür boyu yüksek kardiyovasküler riskli sınıfa alır. Ailesel hiperkolesterolemi taraması; erken yaşta koroner arter hastalığı öyküsü veya ksantom varlığında yapılır. Statin, ezetimib, PCSK9 inhibitörü veya bempedoik asit ile hedefe ulaşılır. ESC 2024 kılavuzuna göre yüksek riskli bireyde LDL-C hedefi <70 mg/dL, çok yüksek riskli bireyde <55 mg/dL.

Tiroid Fonksiyon Anormallikleri

TSH yüksek + serbest T4 normal: subklinik hipotiroidi. TSH düşük + serbest T4 normal: subklinik hipertiroidi. Semptom, gebelik planı, anti-TPO pozitifliği ve TSH şiddetine göre tedavi kararı verilir. Rutin panelde TSH; ek olarak boyunda kitle şüphesinde tiroid USG, malignite şüphesinde ince iğne aspirasyon biyopsisi (ACR TI-RADS + Bethesda) önerilir.

Anemi ve Demir Eksikliği

Kadınlarda hemoglobin <12 g/dL, erkeklerde <13 g/dL anemi tanısıdır. Ferritin <30 ng/mL demir eksikliği; <100 ng/mL sistemik hastalıklı bireyde işlevsel demir eksikliğidir. Kadınlarda menoraji ve gebelik en sık nedenlerdir. Erkek/postmenopozal kadında demir eksikliği anemisi; aksi ispat edilene kadar kolonoskopi ve üst gastrointestinal endoskopi ile gastrointestinal kanama araştırması gerektirir.

D Vitamini ve B12 Eksikliği

25-OH-D <20 ng/mL yetmezlik, 20-30 ng/mL yetersizlik, ≥30 ng/mL yeterlidir. B12 <200 pg/mL eksiklik; 200-400 pg/mL sınırda değerlerdir. Uzun süreli PPI kullanımı, veganizm, gastrektomi, çölyak hastalığı, atrofik gastrit, metformin kullanımı B12 eksikliği riskini artırır. Yaşlıda B12 eksikliği; kognitif bozukluk, periferik nöropati ve makrositer anemi ile ilişkilidir.

Böbrek Fonksiyonu ve Albüminüri

e-GFR <60 mL/dk/1,73 m² veya ACR ≥30 mg/g; kronik böbrek hastalığı tanısıdır. KDIGO 2024 sınıflaması G ve A kategorilerini birlikte değerlendirir. Erken evre KBH; hipertansiyon ve diyabet takibinde SGLT2 inhibitörü ve RAS blokajı ile ilerlemesi belirgin ölçüde yavaşlatılabilir. Nefrotoksik ilaçlardan kaçınma, hidrasyon, tuz kısıtlaması ve ilaç doz ayarı gerekir.

Check-Up ile Preventif Kardiyoloji: 2026 Yaklaşımı

Modern check-up; kardiyovasküler hastalığın öncesinde müdahale imkanı sunar. SCORE2 ve SCORE2-OP; 40-89 yaş bireylerde 10 yıllık ölümcül+ölümcül olmayan kardiyovasküler olay riskini hesaplar. Türkiye "yüksek risk" bölgesi olarak sınıflanır. Risk yükseltici modifiye edici faktörler (kronik enflamatuvar hastalık, otoimmün hastalık, kronik böbrek hastalığı, gebelik komplikasyonları, HIV, aile öyküsü, Lp(a)) risk sınıflamasını değiştirir. Koroner kalsiyum skoru (CAC); orta riskli bireyde statin başlangıç kararında güçlü belirleyicidir. CAC=0; kısa vadeli statin ertelemesini destekler, >100 veya 75. persentil üzerinde statin başlanır.

Kadın Sağlığı Odaklı Check-Up (Kadın Check-Up)

Kadınlarda check-up; kardiyometabolik değerlendirmeye ek olarak jinekolojik, endokrinolojik ve psikososyal boyutları içerir. Meme muayenesi ve 40+ yaşta mamografi, servikal HPV/sitoloji, tiroid, östrojen-progesteron dengesi, kemik yoğunluğu (postmenopoz), demir depoları, folik asit (gebelik planlayanda), gebelik komplikasyonlarının kardiyometabolik risk üzerine etkisi (preeklampsi, gestasyonel diyabet), polikistik over sendromu (PCOS), menopoz semptom yönetimi ve hormon replasman tedavisi karar paylaşımı ele alınır. NAMS 2022, IMS 2024 ve ESC 2024 referansları uygulanır.

Erkek Sağlığı Odaklı Check-Up (Erkek Check-Up)

Erkeklerde check-up; kardiyometabolik risk, prostat sağlığı, testosteron durumu, cinsel işlev, üreme sağlığı ve iş-stres-uyku dengesini kapsar. 55-69 yaş PSA taraması karar paylaşımı ile yapılır. Testosteron düzeyi; libido azalması, ereksiyon disfonksiyonu, kas kaybı, halsizlik varsa sabah aç ölçülür ve tekrarlanır. Ereksiyon disfonksiyonu; endotel disfonksiyonu ve subklinik kardiyovasküler hastalığın önemli bir öncüsüdür ve mutlaka kardiyometabolik değerlendirmeyi gerektirir.

Kurumsal Dahiliye Check-Up ve Yönetici Sağlık Programları

Kurumsal check-up; yönetici pozisyonundaki bireylerin sağlığını, iş güvenliği ve performans sürekliliği açısından önemli hale getirir. Yoğun iş temposu; hipertansiyon, dislipidemi, uyku bozuklukları, tükenmişlik sendromu ve depresyon riskini artırır. Yönetici check-up'ı; standart panel + eforlu EKG + ekokardiyografi + karotis Doppler + tiroid USG + batın USG + ergospirometri + akıllı cihaz veri entegrasyonu + psikolojik değerlendirme + beslenme-uyku-mental danışmanlık içerir.

Sporcu ve Fitness Check-Up

Spor yapmak isteyen, düzenli antrenman yapan veya profesyonel sporculara özel bir check-up modelidir. Kardiyovasküler ani ölüm; her yıl 100.000 sporcuda 1-2 vakada görülür; en sık nedenler hipertrofik kardiyomiyopati, koroner anomali, uzun QT sendromu ve aritmojenik sağ ventrikül kardiyomiyopatisidir. Sporcu check-up'ında EKG (Seattle kriterleri), ekokardiyografi, ergospirometri, kas-iskelet-eklem değerlendirmesi, beslenme analizi, vitamin-mineral eksiklikleri (özellikle D vitamini, ferritin, B12), hidrasyon durumu ve doping bilinci öne çıkar.

Genetik ve Kişiselleştirilmiş Tıp: Check-Up'a Katkısı

2026'da genetik tarama teknolojileri; ailesel hiperkolesterolemi (LDLR, APOB, PCSK9), Lynch sendromu (kolorektal-endometriyal kanser), BRCA1/2 (meme-over kanseri), hemokromatoz (HFE), MTHFR ve farmakogenetik testler yaygınlaşmıştır. Ancak henüz her bireyde rutin değildir; aile öyküsü riskli olanda hedefli gen paneli önerilebilir. Farmakogenetik; özellikle antikoagülan (varfarin), statin, klopidogrel, tamoksifen ve psikotropik ilaçların dozunda kişiselleştirme sağlar.

Dijital ve AI-Entegre Check-Up (2026 Yeniliği)

Akıllı saatler ve giyilebilir cihazlar; kalp hızı değişkenliği (HRV), uyku evreleri, SpO2, atriyal fibrilasyon (AF) tespiti, adım sayımı, egzersiz kapasitesi ve stres skorlarını raporlar. Yapay zekâ destekli EKG algoritmaları; atriyal fibrilasyon, uzun QT, LVEF düşüklüğü, hipertrofi ve iskemi taramasında hekime ek karar desteği sağlar. Retina taraması ile diyabetik retinopati, hipertansif retinopati ve kardiyovasküler risk tahmini yapılabilir. Ancak AI önerileri hekim gözetiminde değerlendirilmeli; klinik karar hekime aittir.

Yaşam Tarzı Reçetesi: Check-Up Sonrası Bireyselleştirilmiş Plan

• Akdeniz diyeti: Bol sebze-meyve, tam tahıl, baklagil, zeytinyağı, balık; işlenmiş gıda ve şeker kısıtlaması. PREDIMED verilerine göre kardiyovasküler olayı %30 azaltır.
• Fiziksel aktivite: Haftada 150-300 dk orta yoğunluklu aerobik + 2 gün direnç egzersizi + esneklik. Sedanter davranışı kırın; her saat 3-5 dk ayakta kalın.
• Uyku sağlığı: 7-9 saat, düzenli saat, ekransız 60 dk, karanlık-serin oda. Uyku apnesinde CPAP tedavisi kardiyovasküler koruma sağlar.
• Sigara bırakma: Klinik danışmanlık + farmakoterapi (nikotin replasmanı, vareniklin, bupropion) başarı oranını 3-5 kat artırır.
• Alkol azaltma: Kadın ≤1, erkek ≤2 standart içki/gün; birçok kılavuz artık "en güvenli sıfır" önerir.
• Stres yönetimi: Farkındalık temelli stres azaltma (MBSR), bilişsel-davranışçı yaklaşımlar, doğa temaslı aktiviteler.
• Sosyal etkileşim: Yalnızlık; sigara kadar kardiyometabolik risk taşır. Sosyal ilişkileri sürdürmek ve genişletmek koruyucudur.
• Ekran hijyeni: Sürekli kullanım ile boyun/omurga, göz, uyku ve mental sağlık olumsuz etkilenir; sınır belirlenmeli.
• Aşı takvimi: Yılda 1 kez tam gözden geçirme; unutulan boosterlar tamamlanır.

Dahiliye Check-Up ile Diğer Uzmanlıklar Arasında İşbirliği

Dahiliyeci; check-up sürecinde saptanan bulgulara göre kardiyoloji, endokrinoloji, gastroenteroloji, hepatoloji, nefroloji, nöroloji, göğüs hastalıkları, romatoloji, hematoloji, ürolojisi, jinekoloji, göz, kulak-burun-boğaz, dermatoloji ve psikiyatri ile işbirliği içinde çalışır. Multidisipliner değerlendirme; komplike vakalarda erken doğru tanı ve hedefe yönelik tedavi imkanı sunar.

Sık Yapılan Yanlışlar ve "High-Value" Check-Up İlkeleri

• Rutin tüm-vücut BT/MR: Kanıt bulunmayan bir yaklaşım; radyasyon maruziyeti ve yanlış pozitif bulgu riskleri taşır.
• Rutin tümör markerları: Genel populasyonda tarama amaçlı önerilmez; CA-125, CEA, CA 19-9, AFP yanlış pozitif oranı yüksektir.
• Rutin özel kanser genetik testleri: Aile öyküsü yoksa önerilmez.
• Bitkisel-doğal takviyeleri hekime söylememek: Karaciğer/böbrek toksisitesi ve ilaç etkileşimi gizli kalır.
• Aynı tetkiki her ay tekrarlamak: Bazal-ötesi analiz değeri düşer; klinik olarak tekrarlanma aralığı önemlidir.
• Az testin kötüsü değil, doğru testin iyisi: "Ne kadar test, o kadar iyi check-up" doğru değildir.
• Karar paylaşımını atlamak: Hasta; test, sonuç, risk ve tedavi hakkında bilgilendirilmelidir.

Check-Up Raporunun Yorumlanması ve Hasta Bilgilendirmesi

Check-up sonrası dahiliyeci; sonuçları tek tek değil, bir bütün olarak değerlendirir. "Normal aralıkta" sonuçların bile klinik bağlam ile birlikte anlamı vardır. Rapor içinde; başlıca risk sınıflaması, saptanan patolojiler, izlem planı, ilaç önerileri, yaşam tarzı reçetesi, yönlendirmeler ve bir sonraki check-up tarihi yer alır. Rapor, hastanın kendi anlayabileceği bir dille açıklanır; karar paylaşımı ile plan üzerinde uzlaşılır. Rapor, dijital sağlık kaydına eklenir ve gelecek muayenelerde referans oluşturur.

Check-Up Fiyat, Süreç ve Randevu Yönetimi

Dahiliye check-up süreci; genellikle bir yarım günde tamamlanır. Sabah aç kan alımıyla başlar, ardından görüntüleme (batın USG, EKG, akciğer grafisi, tiroid USG), fizik muayene ve hekim değerlendirmesi ile devam eder. Rapor; 24-48 saat içinde teslim edilir ve online kanallar üzerinden hastaya iletilir. Randevu ve içerik Klinik Uzmanı üzerinden bireysel ihtiyaçlara göre planlanır. Kurumsal, aile ve VIP paketler mevcuttur.

Metabolik Sendrom, Obezite ve Bel Çevresi Değerlendirmesi

Metabolik sendrom; abdominal obezite (bel çevresi erkek ≥94 cm, kadın ≥80 cm), açlık glukozu ≥100 mg/dL, trigliserid ≥150 mg/dL, HDL-C erkekte <40 kadında <50 mg/dL ve kan basıncı ≥130/85 mmHg kriterlerinden en az üçünün birlikte bulunmasıdır. Türkiye'de 40+ yaş erişkinlerin yaklaşık %40'ında metabolik sendrom mevcuttur ve kardiyovasküler ölüm riskini 2-3 kat, tip 2 diyabet riskini 5 kat artırır. Dahiliye check-up'ında bel çevresi ölçümü, VKİ ve bel/kalça oranı; sadece "kilo" bakışının çok ötesinde metabolik risk için değerli göstergelerdir. Modern obezite tanısında yeni EASO 2025 tanımına göre klinik obezite; VKİ >25 kg/m² + bel çevresi yüksekliği + organ disfonksiyonu (karaciğer yağlanması, dislipidemi, uyku apnesi, osteoartrit vb.) varlığında konur. Bu tanım; sadece VKİ'ye dayalı klasik yaklaşımı geride bırakmıştır. Bariatrik cerrahi endikasyonu ve GLP-1 agonisti (semaglutid, tirzepatid) kullanım kararı bu bütüncül değerlendirme sonrası verilir.

Uyku Bozuklukları ve Obstrüktif Uyku Apnesi

Uyku sağlığı; check-up'ın giderek önem kazanan bileşenidir. Türkiye'de erişkinlerin yaklaşık %20-25'inde obstrüktif uyku apnesi (OSA) sendromu bulunur ve çoğu bireyde tanı konulmamıştır. OSA; hipertansiyon, atriyal fibrilasyon, inme, konjestif kalp yetmezliği, tip 2 diyabet ve gündüz uykululuğu-yorgunluğu için bağımsız risk faktörüdür. Dahiliye check-up'ında STOP-BANG anketi (horlama, gündüz uykuluk, tanıklı apne, hipertansiyon, VKİ >35, yaş >50, boyun çevresi >40 cm, erkek cinsiyet) ile OSA riski taranır; skor ≥3 orta-yüksek risk anlamına gelir ve polisomnografi/HSAT önerilir. CPAP tedavisi; ağır OSA'da kardiyovasküler koruma sağlar. Uyku hijyeni önerileri (düzenli saat, karanlık-serin oda, ekransız 60 dk, kafein sınırı, düzenli egzersiz) her check-up katılımcısına verilmelidir.

Mental Sağlık ve Tükenmişlik (Burnout) Taraması

2026 pratiğinde dahiliye check-up sadece "beden sağlığı" değil, mental sağlığı da içerir. Depresyon, anksiyete, tükenmişlik sendromu, uykusuzluk ve bilişsel sorunlar; kardiyometabolik hastalıklar kadar yaşam kalitesini etkiler ve karşılıklı ilişki içindedir. PHQ-9 (depresyon), GAD-7 (anksiyete), Maslach Burnout Inventory (tükenmişlik) ve WHO-5 iyi oluş ölçekleri kısa, uygulanabilir ve güvenilir araçlardır. USPSTF 2025; 12+ yaş her bireyde depresyon ve anksiyete taramasını önerir. Saptanan orta-şiddetli semptomlar psikoterapi ve/veya farmakoterapi ile yönetilir; hafif semptomlarda yaşam tarzı ve farkındalık temelli müdahaleler ilk basamaktır. Mental sağlığın bedenden ayrı düşünülmesi klinik hata sayılır; check-up bu bütüncül yaklaşımın vazgeçilmez zeminidir.

Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı Değerlendirmesi

Cinsel sağlık; hem bireysel iyi oluşun hem de eşlik eden sistemik hastalıkların bir aynasıdır. Erkeklerde ereksiyon disfonksiyonu; endotel disfonksiyonunun ve subklinik kardiyovasküler hastalığın erken göstergesi olabilir; check-up'ta mutlaka sorulmalı ve gerektiğinde kardiyometabolik değerlendirme derinleştirilmelidir. Kadınlarda düşük libido, disparoni, vajinal atrofi (özellikle postmenopozal dönemde), menoraji, düzensiz siklus, PCOS bulguları taranmalıdır. Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (HIV, HBV, HCV, sifiliz, klamidya) risk profiline göre en az bir kez taranmalıdır. Gebelik planlayan bireylerde prekonsepsiyonel değerlendirme (folik asit, kızamık-kızamıkçık-kabakulak-suçiçeği bağışıklığı, TSH, Rh, hemoglobinopati taraması, diyabet-hipertansiyon kontrolü, ilaç gözden geçirmesi) check-up ile eş zamanlı yapılabilir.

Aşı Bilinci ve Erişkin Aşılamalarının Güncellenmesi

2026 verilerine göre Türkiye'de erişkin aşılama oranları hâlâ hedef altındadır. Grip aşısı 65+ yaş bireylerde bile %30-40 civarındadır; oysa yıllık grip aşısı kardiyovasküler ölümü %20-30 azaltır. Pnömokok aşısı; PCV20 tek doz veya PCV15+PPSV23 ardışık şeması ile ≥65 yaş ve immünkompromize bireylerde önerilir. Zoster (RZV) aşısı; ≥50 yaş bireylerde iki doz olarak uygulanır; postherpetik nevralji riskini %90'ın üzerinde azaltır. HPV aşısı; 26 yaş altına rutin, 27-45 yaş arasına karar paylaşımı ile önerilir. Tetanoz-difteri-boğmaca (Tdap) her 10 yılda bir; gebelikte her gebelikte bir kez uygulanır. Hepatit B; risk grubunda 3 doz. COVID-19; WHO 2026 önerisine göre güncel varyant uyumlu doz. Check-up; aşı kartını gözden geçirmenin ve eksikleri tamamlamanın ideal fırsatıdır.

İlaç Uyumu, Polifarmasi ve Deprescribing

65+ yaş bireylerin yaklaşık %40'ı beş veya daha fazla ilaç kullanmaktadır (polifarmasi). Polifarmasi; ilaç-ilaç etkileşimi, düşme riski, deliryum, kognitif bozukluk ve hastane yatışıyla ilişkilidir. Beers 2023 ve STOPP/START 2023 kriterleri; yaşlıda potansiyel olarak uygunsuz ilaçların ve eksik reçetelemenin belirlenmesinde altın standarttır. Dahiliye check-up'ında ilaç uyumu (Morisky-8 ölçeği), reçete tekrarı, ilaç dozajı, gerçek klinik gerekliliği tek tek gözden geçirilir. Klinik gerekliliğini yitirmiş ilaçlar aşamalı olarak azaltılır (deprescribing). Bu süreç; kılavuzlara uygun ancak bireye özel biçimde yürütülmelidir. Hasta ilaçlarını her check-up'ta getirmelidir — bu, "brown bag review" adıyla bilinen ve klinik değeri kanıtlanmış bir yöntemdir.

Yaşlanma Biyobelirteçleri ve Uzun Ömür Bilimi (Longevity Medicine)

2026'da yaşlanma bilimi (geroscience) klinik pratiğe hızla entegre olmaktadır. Biyolojik yaş; kronolojik yaşla değil, DNA metilasyonu tabanlı saatler (Horvath, GrimAge, PhenoAge), sarkopenİ göstergeleri, kardiyovasküler yaş, akciğer yaşı ve kognitif yaş gibi belirteçlerle hesaplanır. Klinik olarak en pratik yaklaşımlar; el kavrama gücü, ayaktan kalkma testi (chair-stand), 4 metre yürüme hızı, ekokardiyografi ile diyastolik fonksiyon, spirometri ile FEV1 ve HOMA-IR ile insülin duyarlılığıdır. Longevity yaklaşımının klinik zemini; kanıta dayalı yaşam tarzı (Akdeniz diyeti, egzersiz, uyku, sosyal etkileşim), risk faktörlerinin agresif kontrolü ve gereksiz müdahalelerden kaçınmaktır. Ticari "anti-aging" testleri ve pahalı takviyeler; kanıt düzeyi düşük olduğundan check-up'ın standart parçası değildir.

Vücut Kompozisyonu Analizi (BIA / DEXA Body Composition)

Vücut kompozisyonu; sadece VKİ ile değil, vücut yağ oranı, iskelet kas kütlesi, visseral yağ ve toplam vücut suyu ile değerlendirildiğinde çok daha bilgilendiricidir. Biyoelektriksel impedans analizi (BIA) ve DEXA body composition; obezite, sarkopenik obezite, kilo verme süreci ve sporcu performansı için değerlidir. Sarkopeni; 65+ yaş bireylerin %10-30'unda görülür ve düşme, kırık, fonksiyonel bağımlılık ve mortalite riskini artırır. Sarkopenİ tanısı; el kavrama gücü (erkekte <27 kg, kadında <16 kg), kas kütlesi düşüklüğü ve fiziksel performans (SPPB, 4 m yürüme hızı) ile konur. Direnç egzersizi ve yeterli protein (1,0-1,2 g/kg/gün) sarkopeni tedavisinde temel taşlarıdır.

Solunum Fonksiyon Testi ve Astım-KOAH Taraması

KOAH; Türkiye'de 40+ yaş erişkinlerin yaklaşık %10-15'inde bulunur ve büyük çoğunluğunda tanı konulmamıştır. Kronik öksürük, balgam, nefes darlığı, egzersiz kısıtlılığı olan sigara içen bireylerde spirometri önerilir. Postbronkodilatör FEV1/FVC <0,70 sabit obstrüksiyonu gösterir. GOLD 2025 sınıflaması; semptom (mMRC, CAT) ve alevlenme sıklığına göre A-B-E gruplandırması yapar; tedavi bu gruba göre kişiselleştirilir. Astım'da ise değişken semptomlar, tetikleyici temas ve bronkodilatör reversibilitesi klinik anahtardır. GINA 2025; astımda kurtarıcı-önleyici tek inhaler (ICS-formoterol) yaklaşımını öne çıkarır. Sigara bırakma; KOAH progresyonunu yavaşlatan en güçlü müdahaledir.

Romatolojik Yakınmalar ve Sistemik Enflamasyon

Yaygın eklem ağrısı, sabah tutukluğu, döküntü, oral aft, kuru göz-kuru ağız, Raynaud fenomeni, açıklanamayan ateş, kilo kaybı gibi bulgular; romatolojik hastalıkların erken göstergesi olabilir. Dahiliye check-up'ında CRP, sedimentasyon, ANA, RF, anti-CCP taramaları klinik olarak endike bulunanlarda istenir; asemptomatik bireyde rutin ANA taraması önerilmez (yüksek yanlış pozitif oranı). Erken romatoid artrit, seronegatif spondiloartrit, sistemik lupus, Sjögren, vaskülit, ankilozan spondilit tanılarında erken sevk; eklem hasarını ve organ tutulumunu önemli ölçüde azaltır. Fibromiyalji ve kronik yorgunluk sendromu ise ekstra dikkat gerektiren; sık atlanan ancak yaşam kalitesini belirgin bozan tablolardır.

Alerji, İntolerans ve Kronik Ürtiker Değerlendirmesi

Erişkinde alerji yakınmaları giderek artmaktadır. Alerjik rinit, alerjik astım, atopik dermatit, ilaç alerjileri, gıda alerjileri ve kronik spontan ürtiker; yaşam kalitesini önemli ölçüde bozar. Rutin panel içinde IgE, spesifik IgE veya prick testi yalnızca klinik olarak endike bulunan bireylerde istenir. Gıda intoleransları (laktoz, fruktoz, çölyak); alerjiden farklıdır ve mekanizması farklıdır. Çölyak taraması; anti-tTG IgA ve total IgA ile başlar; şüpheli durumda ince bağırsak biyopsisi gerekir. Kronik ürtikerde otoimmün panel, tiroid otoantikorları ve enfeksiyon odağı araştırması yapılır. Anaflaksi öyküsü olan bireylere adrenalin oto-enjektörü reçetesi ve aksiyon planı verilmelidir.

Toksikoloji, Ağır Metal ve Çevresel Maruziyet

Çevresel maruziyetler; kurşun, cıva, arsenik, kadmiyum, hava kirliliği (PM2.5), asbest ve endokrin bozucu kimyasallar aracılığıyla kardiyometabolik, nörolojik ve onkolojik hastalık riskini artırır. Rutin ağır metal panelleri; asemptomatik bireyde önerilmez. Ancak meslek maruziyeti, hobi (avcılık, av tüfeği, boya, seramik), çevresel etken (endüstriyel bölge), balık tüketim öyküsü ya da açıklanamayan semptomlar varsa hedefli ağır metal ölçümleri yapılır. Sigara maruziyetinin kesin yolla ölçümü idrarda kotinindir. Radon; akciğer kanseri için sigaradan sonra ikinci risk faktörüdür; risk bölgesinde ev ölçümü önerilir. Check-up bu risklerin farkındalık ve önlem katmanını oluşturur.

Kognitif Sağlık ve Erken Demans Taraması

Türkiye'de 65+ yaş bireylerin yaklaşık %10-15'inde hafif kognitif bozukluk (MCI), %5-8'inde demans mevcuttur. Erken tanı; modifiye edilebilir risk faktörlerinin (hipertansiyon, işitme kaybı, sigara, obezite, fiziksel inaktivite, sosyal izolasyon, hava kirliliği, alkol, kafa travması, düşük eğitim, depresyon, görme kaybı — Lancet 2024 Demans Komisyonu 14 faktör) yönetimini olanaklı kılar. Mini-Cog, MMSE, MoCA test araçları; check-up'ın hızlı kognitif tarama kısmında kullanılır. Şüpheli MCI'da nöropsikolojik değerlendirme, kraniyal MR ve gerekirse APOE, biyobelirteç (plazma p-tau217) testleri yapılır. Alzheimer için erken evrede monoklonal antikor tedavileri (donanemab, lecanemab) 2025'ten itibaren onaylıdır; erken tanı böylece tedavi penceresini açar.

Böbrek Taşı, Ürolojik Değerlendirme ve İdrar Analizi

Türkiye'de yaşam boyu böbrek taşı görülme oranı %15'in üzerindedir. Kalsiyum oksalat en sık taş türüdür; ürik asit taşları metabolik sendrom-obezite ile ilişkilidir. Batın USG ve idrar analizi rutin bileşenlerdir. Rekürren taş öyküsünde 24 saatlik idrar (kalsiyum, oksalat, sitrat, ürik asit, sodyum, hacim), serum kalsiyum-parathormon, ürik asit ve idrar pH'sı bakılır. Yeterli su alımı (2,5-3 L/gün), sodyum kısıtlaması, hayvansal protein ilimitliği, sitrat kaynakları (limon-narenciye), diyet potasyumu ve kilo kontrolü koruyucu adımlardır. Erkeklerde alt üriner sistem semptomları (IPSS anketi) prostatik değerlendirmenin bir parçasıdır.

Göz ve Kulak Sağlığı: Dahiliye Perspektifi

Diyabetli, hipertansif ve kronik böbrek hastalıklı bireylerde yıllık retina değerlendirmesi; retinopati ve maküler ödemin erken tanısı için kritiktir. AI destekli retina algoritmaları; sadece diyabetik retinopati değil, kardiyovasküler risk tahmininde de yardımcıdır. İşitme kaybı; kognitif gerilemenin en güçlü modifiye edilebilir risk faktörlerindendir; 55+ yaşta odyometri önerilir. Tinnitus, vertigo, otitis media ve serumen tıkacı sık atlanan yakınmalardır. Görme keskinliği, göz içi basıncı, katarakt, maküler dejenerasyon ve glokom taramaları göz hekimi işbirliği ile yürütülür.

Ağız-Diş Sağlığı ve Sistemik Bağlantılar

Periodontal hastalık; sistemik enflamasyonu artırır ve kardiyovasküler hastalık, diyabet kontrolü, düşük doğum ağırlığı, erken doğum, aspirasyon pnömonisi ile ilişkilidir. Dahiliye check-up'ında ağız-diş muayenesi çoğu zaman ihmal edilir; ancak diş fırçalama alışkanlığı, diş ipi kullanımı, kanama, çekilme, kötü koku sorgulanmalıdır. Sistemik hastalıklarda ağız bulguları (Sjögren'de kuru ağız, diyabette periodontit, HIV'de oral kandidiyaz, çölyakta aftöz stomatit) tanıya yardımcıdır. Yıllık diş hekimi kontrolü, işbirlikçi bakımın parçasıdır.

Dermatolojik Bulgular ve Cilt Kanser Taraması

Cilt; iç hastalıkların dış aynasıdır. Akantozis nigrikans (insülin direnci), ksantomlar (dislipidemi), palmar eritem (karaciğer), spider anjiyoma (siroz), vitiligo (otoimmün tiroid), pretibiyal miksödem (Graves), eritema nodozum (sarkoidoz, çölyak), pyoderma gangrenozum (inflamatuvar bağırsak hastalığı) sistemik hastalıkların bulgusudur. Cilt kanser taraması; aile öyküsü, çok sayıda nevus, açık cilt tipi, kronik güneş maruziyeti, immünsupresyon öyküsü olan bireylerde yıllık yapılır. ABCDE kuralı (Asimetri, sınır, renk, çap, gelişme) melanom taramasında değerlidir. Erken evre melanomun 5 yıllık sağkalımı %99'un üzerindedir.

Beslenme Analizi, Mikrobiyota ve Diyet Reçetesi

Modern check-up; 24-saatlik geri çağırma, gıda sıklık anketi ve mikro-makro besin analizi ile bireyin beslenme örüntüsünü kayıt altına alır. Akdeniz diyeti; kardiyovasküler koruma, kognitif koruma, MASLD gerilemesi ve kanser riskinin azaltılmasında en güçlü kanıta sahip beslenme örüntüsüdür. Bitkisel ağırlıklı, düşük glisemik yüklü, işlenmiş gıdadan uzak beslenme; hedeflenmesi gereken bir alışkanlıktır. Bağırsak mikrobiyotası; obezite, diyabet, MASLD, otoimmün hastalıklar, mental sağlık ve kolorektal kanser riski ile ilişkilidir. Ticari mikrobiyota testleri henüz klinik pratik için yeterli standardizasyona ulaşmamıştır; ancak diyet lifi (25-38 g/gün), fermente gıda çeşitliliği ve antibiyotik akılcılığı bilime dayalı önerilerdir. Rutin B12, D vitamini, folat, çinko, magnezyum ve iyot durumu; risk grubunda değerlendirilir.

Egzersiz Reçetesi ve Kardiyorespiratuar Uygunluk (VO2max)

Kardiyorespiratuar uygunluk (CRF); tüm nedene bağlı mortalitenin bilinen en güçlü öngördürücüsüdür — sigara, hipertansiyon, diyabet ve dislipidemiden daha güçlü. Check-up'ta VO2max; ergospirometri ile ölçülür veya Cooper testi, 6 dakika yürüme testi gibi klinik yöntemlerle tahmin edilir. Egzersiz reçetesi; FITT-VP (frekans, yoğunluk, süre, tür, hacim, ilerleme) prensibine göre bireyselleştirilir. Genel öneri; haftada 150-300 dk orta yoğunluklu aerobik, 75-150 dk yüksek yoğunluklu aerobik, 2 gün direnç egzersizi, günlük denge-esneklik. Sedanter davranış (uzun süreli oturma) kırılmalı; her 30-60 dakikada 2-5 dakika hareket eklenmelidir. HIIT (yüksek yoğunluklu interval antrenmanı); zaman verimli ve VO2max artırıcı bir yöntemdir; ancak kardiyovasküler risk sınıflaması sonrası önerilir.

Kadın Gebelik Öncesi ve Sonrası Dahiliye Değerlendirmesi

Gebelik öncesi (prekonsepsiyonel) dahiliye değerlendirmesi; kronik hastalıkların gebelik risklerinin gözden geçirilmesi, ilaç güvenliği (teratojenite), folik asit başlatılması, aşı durumunun tamamlanması, TSH-Rh-hemoglobinopati taraması ve psikososyal hazırlık için kritik bir fırsattır. Gebelik komplikasyonları (preeklampsi, gestasyonel diyabet, gestasyonel hipertansiyon, erken doğum, düşük doğum ağırlığı); yaşam boyu kardiyovasküler risk için modifiye edici faktörlerdir. Postpartum check-up; kalıcı diyabet-hipertansiyon değerlendirmesi, laktasyon durumu, kontrasepsiyon danışmanlığı, mental sağlık (postpartum depresyon, PHQ-9), tiroid disfonksiyonu (postpartum tiroidit) ve emzirmeye bağlı beslenme-ilaç uyum kontrolünü içerir.

Check-Up Sonrası İzlem ve Sürekli Bakım Modeli

Dahiliye check-up; tek seferlik bir olay değil, dönemsel ve sürdürülebilir bir süreçtir. İdeal olan; her check-up'ta önceki verilerle kıyaslama yapmak, bireyselleştirilmiş hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığını değerlendirmek ve gerektiğinde stratejiyi güncellemektir. Dijital sağlık kaydı; laboratuvar trendleri (HbA1c, LDL-C, TSH, ferritin, e-GFR), kan basıncı serileri, kilo-VKİ eğilimi ve ilaç değişikliklerini takip etmeye olanak tanır. Sürekli bakım (continuity of care) modeli; her yakınmada farklı hekim yerine, aynı iç hastalıkları uzmanı ile devam etmenin klinik başarıyı artırdığını gösterir. Randevu-hatırlatma sistemleri, tarama takvimi otomasyonu ve teletıp danışmanlığı bu sürekliliği kolaylaştırır.

2026 Kılavuz ve Referans Özeti

• USPSTF 2025: Erişkin tarama önerileri (kanser, kardiyovasküler, enfeksiyon, mental sağlık).
• ACP 2025 High-Value Care: Değer temelli tetkik seçimi ilkeleri.
• ESC 2024 Hipertansiyon ve Dislipidemi: Kan basıncı hedefi <130/80 mmHg; SCORE2/SCORE2-OP.
• ADA 2026 Standards of Care: Prediyabet ve diyabet takibi ile SGLT2/GLP-1 kullanımı.
• KDIGO 2024: Kronik böbrek hastalığı sınıflaması ve albuminüri temelli takip.
• EASL 2024 MASLD: Metabolik disfonksiyon-ilişkili yağlı karaciğer hastalığı yönetimi.
• GINA/GOLD 2025: Astım ve KOAH tanı-tedavi güncellemeleri.
• NAMS 2022, IMS 2024: Menopoz ve hormon replasman tedavisi.
• WHO 2026 Erişkin Aşı Takvimi: Grip, pnömokok, zoster, HPV, hepatit, COVID-19.
• TİHUD 2025: Türkiye iç hastalıkları uzmanlık pratiği önerileri.

Dahiliye Check-Up ve İlgili Sayfalarımız

Detaylı bilgi ve ilgili başlıklar: iç hastalıkları muayenesi, dahiliye muayenesi, genel sağlık kontrolü, kronik hastalık takibi, yıllık sağlık taraması, metabolik değerlendirme, hipertansiyon tedavisi, tip 2 diyabet tedavisi, kolesterol tedavisi, tiroid hastalıkları, karaciğer yağlanması, kronik böbrek hastalığı, obezite tedavisi sayfalarımızı inceleyebilirsiniz. Kişiye özel program için Klinik Uzmanı üzerinden iç hastalıkları uzmanı randevusu oluşturabilirsiniz.