Hepatit B (HBV) Takibi: AASLD ve EASL Kılavuzları Işığında
Özet: Kronik hepatit B (HBV) hastalarının AASLD 2018 ve EASL 2017 kılavuzlarına göre fazlandırılması, tedavi endikasyonu kriterleri, tenofovir/entekavir takibi, HSK sürveyansı ve gebelik yönetimi için detaylı klinik rehber.
Hepatit B virüsü (HBV) enfeksiyonu, dünyada yaklaşık 296 milyon kronik taşıyıcısı bulunan, yıllık 820.000'i aşkın ölüme yol açan global bir halk sağlığı sorunudur (DSÖ 2024). Türkiye HBsAg seroprevalansı bölgeye göre %2-7 arasında değişmekte; toplam taşıyıcı sayısı 3-4 milyon civarındadır. AASLD 2018 ve EASL 2017 kılavuzları, kronik HBV enfeksiyonunun beş faza ayrılmasını, izlemin bu faza göre planlanmasını ve uygun adaylarda nükleos(t)id analoğu tedavisinin başlatılmasını önerir. Bu sayfa hepatit B taşıyıcılığında nasıl izlem yapılacağını, tedavi başlama kriterlerini, kullanılan ilaçların etkinlik ve güvenliğini, HSK sürveyansını ve özel popülasyonlarda (gebelik, immünsupresyon) yönetim ilkelerini detaylı olarak ele alır.
HBV Enfeksiyonunun Doğal Seyri ve Fazlar
Kronik HBV enfeksiyonu beş klinik faza ayrılır: 1) HBeAg-pozitif kronik infeksiyon (eski immün toleran faz): Yüksek HBV DNA (>10⁷ IU/mL), normal ALT, minimal histolojik aktivite. Genelde tedavi gerekmez. 2) HBeAg-pozitif kronik hepatit (eski immün aktif faz): HBV DNA yüksek (>2x10⁴ IU/mL), ALT yüksek, aktif inflamasyon-fibrozis. Tedavi endikasyonu. 3) HBeAg-negatif kronik infeksiyon (eski inaktif taşıyıcı): HBV DNA düşük (<2000 IU/mL), normal ALT, minimal hastalık. İzlem. 4) HBeAg-negatif kronik hepatit: HBV DNA değişken (>2000 IU/mL), dalgalı ALT yüksekliği. Tedavi endikasyonu. 5) HBsAg-negatif faz (occult enfeksiyon): HBsAg kayıp, anti-HBc pozitif. HSK riski az da olsa devam eder. Faz tayini için HBeAg, anti-HBe, HBV DNA ve ALT'nin en az 1 yıl boyunca periyodik ölçümü gerekir.
İlk Değerlendirme ve Laboratuvar Paneli
HBsAg pozitif saptanan her hastada şu testler yapılmalıdır: Viral seroloji: HBsAg, anti-HBs, HBeAg, anti-HBe, anti-HBc total ve IgM, HBV DNA (PCR), HBV genotip (seçili merkezler), anti-HDV (Delta hepatit – HBsAg pozitiflerde mutlaka), anti-HCV, anti-HIV. Karaciğer fonksiyon paneli: ALT, AST, GGT, ALP, bilirubin, albümin, INR, hemogram (trombosit ileri fibrozis göstergesi). Görüntüleme: üst karın USG. Fibrozis değerlendirmesi: FibroScan (VCTE), FIB-4, APRI. Tedavi planlanan hastada HBeAg, HBV DNA bazal ve takip ölçümü standarttır. AFP HSK taraması için bazal kayıt amaçlı bakılır. Gerekirse karaciğer biyopsisi (özellikle indeterminate vakalarda) yapılır.
Tedavi Endikasyonu: Kim Tedavi Edilmeli?
AASLD/EASL/APASL ortak kabulüne göre tedavi endikasyonu: 1) Siroz varlığı (kompanse veya dekompanse) – HBV DNA saptanabilir ise hemen tedavi. 2) HBeAg-pozitif veya negatif kronik hepatit: HBV DNA >2000 IU/mL + ALT >ULN (>35 erkek, >25 kadın AASLD 2018) + anlamlı histolojik aktivite veya fibrozis (≥F2) varlığı. 3) Akut karaciğer yetmezliği. 4) Hepatoselüler karsinom gelişimi. 5) İmmünsupresif tedavi planlanan tüm HBsAg pozitif veya anti-HBc pozitif hastalar (reaktivasyon profilaksisi). 6) Gebelikte HBV DNA >2x10⁵ IU/mL ise 24-28. gebelik haftasında tenofovir başlanır (perinatal bulaş önlemi). 7) Ekstrahepatik manifestasyon (vaskülit, glomerulonefrit) varlığı.
Birinci Basamak İlaçlar: Tenofovir ve Entekavir
Tenofovir disoproksil fumarat (TDF) 300 mg/gün: Yüksek genetik bariyer, güçlü antiviral etki. Yan etkiler: renal disfonksiyon (Fanconi sendromu nadir), kemik mineral yoğunluğunda azalma. Renal fonksiyon ve fosfat takibi şart. Tenofovir alafenamid (TAF) 25 mg/gün: Daha düşük plazma tenofovir konsantrasyonu; renal ve kemik güvenlik profili daha iyi. Osteoporoz veya KBY riski olanlarda tercih. Entekavir 0.5 mg/gün: (lamivudin naif) güçlü antiviral etki. Lamivudin dirençli vakada 1 mg/gün. Aç karnına alınmalı. Dekompanse sirozda dikkat. Pegile interferon-α 2a (PEG-IFN): 48 hafta, sınırlı endikasyonla; HBeAg serokonversiyonu hedeflenir. Genç, yüksek ALT, düşük HBV DNA, genotip A olan hastalarda tercih. Yan etki profili nedeniyle birinci tercih değildir.
Tedavi Takibi ve Yanıt Değerlendirmesi
Tedavi başlangıcında: HBV DNA, HBeAg/anti-HBe, ALT, kreatinin, fosfat, idrar analizi, gerekirse DEXA. İlk 12 ay: 3 ayda bir HBV DNA ve ALT; 6. ayda HBeAg/anti-HBe. 12. ay sonrası: 6 ayda bir HBV DNA, ALT, kreatinin, fosfat. Yıllık olarak: HBsAg, anti-HBs, AFP, USG (HSK sürveyansı). Virolojik yanıt: HBV DNA saptanamaz düzey. Serolojik yanıt: HBeAg kaybı + anti-HBe gelişimi. Fonksiyonel kür (ideal sonlanım): HBsAg kaybı + anti-HBs gelişimi; nadir görülür (%1-3/yıl tenofovir altında). Tedavi süresi: HBeAg-negatif hastalarda genelde ömür boyu; HBeAg-pozitiflerde serokonversiyon + 12 ay konsolidasyon sonrası kesilebilir, ancak relaps riski %20-50.
Hepatoselüler Karsinom (HSK) Sürveyansı
Tüm HBV taşıyıcılarında HSK riski genel popülasyondan 25-100 kat yüksektir. Sürveyans endikasyonu: tüm sirotikler; siroz olmasa da Asyalı erkek >40, Asyalı kadın >50, Afrikalı >20, HSK aile öyküsü olan, PAGE-B/REACH-B skoru yüksek hastalar. Sürveyans: 6 ayda bir karın USG; AFP eklenmesi tartışmalıdır ancak yaygın uygulamada birlikte bakılır. Şüpheli lezyonda multifazik kontrastlı BT veya MR ile LI-RADS sınıflaması yapılır. Antiviral tedavi HSK riskini önemli ölçüde azaltır ama tamamen sıfırlamaz; bu nedenle başarılı tedavi altındaki sirotik hastalarda dahi sürveyans yaşam boyu sürer.
Özel Popülasyonlar: Gebelik, İmmünsupresyon, HDV
Gebelik: HBV DNA >200.000 IU/mL ise 24-28. gebelik haftasında tenofovir başlanır; doğum sonrası 4-12 hafta devam edilir (alevlenme açısından izlem). Bebeğe doğumdan sonraki 12 saat içinde HBIG + ilk HBV aşısı (dört haftada ikinci, altıncı ayda üçüncü doz). Bu profilaksi ile vertikal bulaş <%1'e iner. Anne sütü güvenlidir. İmmünsupresyon (kemoterapi, anti-CD20, biyolojikler): HBsAg pozitif veya anti-HBc pozitif tüm hastalar reaktivasyon riski açısından değerlendirilir; yüksek riskli rejimlerde profilaktik tenofovir/entekavir başlanır. HDV (Delta) koenfeksiyonu: HBsAg pozitif hastalarda anti-HDV mutlaka bakılır; pozitif ise HDV RNA istenir. Tedavi pegile interferon-α (sınırlı başarı) veya yeni ajan bulevirtid (Avrupa onayı, Türkiye'de erişim sınırlı).
Önleme: HBV Aşısı ve Tarama
HBV aşısı dünyada uygulanan en etkin profilaksilerden biridir; Türkiye'de 1998'den bu yana ulusal aşı takvimine dahildir. Erişkinde 0-1-6 ay protokolü; özel popülasyonlarda (hemodiyaliz, immunsupresif) çift doz veya 4'lü şema. Anti-HBs >10 mIU/mL koruyucu kabul edilir. Tarama: sağlık çalışanları, hemodiyaliz hastaları, HIV pozitifler, gebeler, HBV/HCV hastasının aile bireyleri, immunsupresif tedavi adayları, çok partnerli ilişkide olanlar, intravenöz ilaç kullanıcıları, dövme/piercing yapanlar HBsAg + anti-HBc + anti-HBs ile taranmalıdır.
İlgili Tedavi Sayfaları
Profesyonel Destek
İleri değerlendirme ve kapsamlı enfeksiyon hastalıkları değerlendirmesi için Klinik Uzmanı platformundaki uzman hekim ağından destek alabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
- Hepatit B taşıyıcısıyım, tedavi şart mı?
- Tüm taşıyıcılar tedavi gerektirmez. Tedavi endikasyonu HBV DNA, ALT düzeyi, fibrozis evresi ve siroz varlığına göre belirlenir. Tedavi gerekmeyen hastalar bile düzenli izlem altında olmalıdır.
- Hepatit B ilaçları ömür boyu mu kullanılır?
- HBeAg-negatif kronik hepatitte tedavi genelde uzun süreli/ömür boyu sürer. HBeAg-pozitif hastalarda serokonversiyon ve konsolidasyon sonrası kesilebilir, ancak relaps riski vardır. Sirozda ömür boyu tedavi önerilir.
- Hepatit B'den tamamen kurtulmak mümkün mü?
- İdeal sonlanım olan 'fonksiyonel kür' (HBsAg kaybı + anti-HBs gelişimi) tenofovir/entekavir tedavisi altında yıllık %1-3 oranında görülür. Yeni geliştirilen tedaviler bu oranı artırmayı amaçlamaktadır.
- Hepatit B ile gebe kalabilir miyim?
- Evet. Ancak HBV DNA çok yüksekse 24-28. gebelik haftasında tenofovir başlanması ve bebeğe doğumda HBIG + aşı uygulanması ile bulaş riski %1'in altına iner. Anne sütü güvenlidir.
- Aile bireylerimi nasıl korurum?
- Aile bireylerinin HBsAg, anti-HBs, anti-HBc ile taranması ve seronegatif olanların hepatit B aşısı olması önerilir. Cinsel partner, kan teması olabilecek kişiler özellikle önemlidir.
Klinik Notlar: Bu içerikteki tüm öneriler ACG, AASLD, EASL, ESPGHAN ve BSG kılavuzları temel alınarak iç hastalıkları uzmanları için hatırlatma niteliğindedir; hekim-hasta görüşmesinin yerini tutmaz. Tedaviler bireysel komorbidite, ilaç etkileşimleri ve laboratuvar değerlerine göre kişiselleştirilmelidir.
Hasta Eğitimi: Sağlık okuryazarlığını desteklemek için hasta ve yakınlarına yazılı materyal, dijital takip uygulamaları, beslenme günlüğü ve egzersiz planı verilmesi tedavi başarısını artıran kanıta dayalı bir uygulamadır. Çok merkezli çalışmalar, yapılandırılmış hasta eğitimi alan grupların kontrol grubuna kıyasla 12 aylık takipte semptom kontrolü ve yaşam kalitesi skorlarında istatistiksel olarak anlamlı iyileşme gösterdiğini ortaya koymuştur.
Multidisipliner Yaklaşım: Karmaşık kronik hastalıklarda iç hastalıkları uzmanı koordinatörlüğünde diyetisyen, fizyoterapist, psikolog, sosyal hizmet uzmanı, hemşire ve gerektiğinde gastroenterolog, endokrinolog, romatolog, kardiyolog, nefrolog ve cerrah ile ortak çalışılması; sonuçları, hasta memnuniyetini ve maliyet etkinliği belirgin biçimde iyileştirir.
Yaşam Boyu İzlem: Pek çok kronik gastrointestinal ve hepatik hastalık dalgalı bir seyir gösterdiğinden remisyon döneminde dahi yıllık temel laboratuvar paneli (hemogram, biyokimya, lipid profili, HbA1c, TSH, ferritin, B12, D vitamini, kreatinin, idrar analizi) ve gerektiğinde görüntüleme tekrarı önerilir; bu yaklaşım komplikasyonları erken yakalamayı sağlar.
Kanıt Düzeyi ve Şeffaflık: Bu sayfadaki tüm öneriler, ilgili uluslararası uzman dernek kılavuzlarına ve sistematik derlemelere dayanır. Tedavilerin etkinlik ve güvenlik verileri faz 3 randomize kontrollü çalışmalardan ve meta-analizlerden derlenmiştir; mümkün olan her noktada kanıt düzeyi (A/B/C) ve öneri gücü (kuvvetli/koşullu) hekim tarafından hasta ile paylaşılmalıdır.
Klinik Notlar: Bu içerikteki tüm öneriler ACG, AASLD, EASL, ESPGHAN ve BSG kılavuzları temel alınarak iç hastalıkları uzmanları için hatırlatma niteliğindedir; hekim-hasta görüşmesinin yerini tutmaz. Tedaviler bireysel komorbidite, ilaç etkileşimleri ve laboratuvar değerlerine göre kişiselleştirilmelidir.
Hasta Eğitimi: Sağlık okuryazarlığını desteklemek için hasta ve yakınlarına yazılı materyal, dijital takip uygulamaları, beslenme günlüğü ve egzersiz planı verilmesi tedavi başarısını artıran kanıta dayalı bir uygulamadır. Çok merkezli çalışmalar, yapılandırılmış hasta eğitimi alan grupların kontrol grubuna kıyasla 12 aylık takipte semptom kontrolü ve yaşam kalitesi skorlarında istatistiksel olarak anlamlı iyileşme gösterdiğini ortaya koymuştur.
Multidisipliner Yaklaşım: Karmaşık kronik hastalıklarda iç hastalıkları uzmanı koordinatörlüğünde diyetisyen, fizyoterapist, psikolog, sosyal hizmet uzmanı, hemşire ve gerektiğinde gastroenterolog, endokrinolog, romatolog, kardiyolog, nefrolog ve cerrah ile ortak çalışılması; sonuçları, hasta memnuniyetini ve maliyet etkinliği belirgin biçimde iyileştirir.
Yaşam Boyu İzlem: Pek çok kronik gastrointestinal ve hepatik hastalık dalgalı bir seyir gösterdiğinden remisyon döneminde dahi yıllık temel laboratuvar paneli (hemogram, biyokimya, lipid profili, HbA1c, TSH, ferritin, B12, D vitamini, kreatinin, idrar analizi) ve gerektiğinde görüntüleme tekrarı önerilir; bu yaklaşım komplikasyonları erken yakalamayı sağlar.
Kanıt Düzeyi ve Şeffaflık: Bu sayfadaki tüm öneriler, ilgili uluslararası uzman dernek kılavuzlarına ve sistematik derlemelere dayanır. Tedavilerin etkinlik ve güvenlik verileri faz 3 randomize kontrollü çalışmalardan ve meta-analizlerden derlenmiştir; mümkün olan her noktada kanıt düzeyi (A/B/C) ve öneri gücü (kuvvetli/koşullu) hekim tarafından hasta ile paylaşılmalıdır.
Klinik Notlar: Bu içerikteki tüm öneriler ACG, AASLD, EASL, ESPGHAN ve BSG kılavuzları temel alınarak iç hastalıkları uzmanları için hatırlatma niteliğindedir; hekim-hasta görüşmesinin yerini tutmaz. Tedaviler bireysel komorbidite, ilaç etkileşimleri ve laboratuvar değerlerine göre kişiselleştirilmelidir.
Hasta Eğitimi: Sağlık okuryazarlığını desteklemek için hasta ve yakınlarına yazılı materyal, dijital takip uygulamaları, beslenme günlüğü ve egzersiz planı verilmesi tedavi başarısını artıran kanıta dayalı bir uygulamadır. Çok merkezli çalışmalar, yapılandırılmış hasta eğitimi alan grupların kontrol grubuna kıyasla 12 aylık takipte semptom kontrolü ve yaşam kalitesi skorlarında istatistiksel olarak anlamlı iyileşme gösterdiğini ortaya koymuştur.
Multidisipliner Yaklaşım: Karmaşık kronik hastalıklarda iç hastalıkları uzmanı koordinatörlüğünde diyetisyen, fizyoterapist, psikolog, sosyal hizmet uzmanı, hemşire ve gerektiğinde gastroenterolog, endokrinolog, romatolog, kardiyolog, nefrolog ve cerrah ile ortak çalışılması; sonuçları, hasta memnuniyetini ve maliyet etkinliği belirgin biçimde iyileştirir.
Yaşam Boyu İzlem: Pek çok kronik gastrointestinal ve hepatik hastalık dalgalı bir seyir gösterdiğinden remisyon döneminde dahi yıllık temel laboratuvar paneli (hemogram, biyokimya, lipid profili, HbA1c, TSH, ferritin, B12, D vitamini, kreatinin, idrar analizi) ve gerektiğinde görüntüleme tekrarı önerilir; bu yaklaşım komplikasyonları erken yakalamayı sağlar.
Kanıt Düzeyi ve Şeffaflık: Bu sayfadaki tüm öneriler, ilgili uluslararası uzman dernek kılavuzlarına ve sistematik derlemelere dayanır. Tedavilerin etkinlik ve güvenlik verileri faz 3 randomize kontrollü çalışmalardan ve meta-analizlerden derlenmiştir; mümkün olan her noktada kanıt düzeyi (A/B/C) ve öneri gücü (kuvvetli/koşullu) hekim tarafından hasta ile paylaşılmalıdır.
Sık sorulan sorular
Google FAQ kartları, ChatGPT/Gemini/Perplexity (GEO) ve EEAT için optimize edilmiştir.
Hepatit B taşıyıcısıyım, tedavi şart mı?+
Hepatit B ilaçları ömür boyu mu kullanılır?+
Hepatit B'den tamamen kurtulmak mümkün mü?+
Hepatit B ile gebe kalabilir miyim?+
Aile bireylerimi nasıl korurum?+
İlgili tedaviler
Tümünü görMetabolik Değerlendirme
Vücudun enerji ve hormon metabolizmasını bütüncül olarak inceleyen hekim onaylı kapsamlı bir değerlendirme.
Sistemik Hastalık Değerlendirmesi
Otoimmün, endokrin, romatolojik ve metabolik kökenli sistemik hastalıkların bütüncül değerlendirmesi.
Erişkin Hasta Takibi
18 yaş üstü tüm erişkinler için bireyselleştirilmiş, uzun soluklu iç hastalıkları takibi.
Koruyucu Hekimlik Hizmetleri
Birincil, ikincil ve üçüncül koruma basamaklarını birleştiren kanıta dayalı koruyucu hekimlik rehberi.
İç Hastalıkları Rehberi bir bilgi rehberidir, bir sağlık hizmeti sağlayıcısı değildir.
Bu sayfada yer alan hasta ve danışan görüşleri; ilgili doktorun, uzmanın ya da kliniğin doğrudan veya dolaylı emri, talebi ve/veya ricası olmaksızın, ilgili danışan tarafından bağımsız olarak yazılmaktadır. Klinik Uzmanı'nın temel amacı, sağlık alanında kamuoyunun daha iyi bilgilenmesini ve danışanların doğru klinik ile şeffaf biçimde buluşmasını sağlamaktır.
Klinik Uzmanı bir başvuru, tanı veya tedavi hizmeti değildir; hiçbir sağlık hizmeti sağlayıcısını tavsiye etmez, desteklemez veya garanti etmez. Platformda yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesi, tanı ya da tedavinin yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili kararlardan önce mutlaka yetkili bir sağlık profesyoneline danışınız; acil durumlarda 112'yi arayınız.
Tüm medikal içerikler EEAT (Experience, Expertise, Authoritativeness, Trustworthiness) ilkeleri, güncel klinik kılavuzlar ve Klinik Uzmanı Medikal Redaksiyon Politikası çerçevesinde hazırlanır, hekim onayından geçer ve düzenli olarak gözden geçirilir.
Yapay zeka destekli yanıt motorları (Google AI Overviews, ChatGPT, Perplexity, Gemini) için içeriklerimiz GEO (Generative Engine Optimization) standartlarına uygun şekilde yapılandırılmıştır.
Tüm tedavi içeriklerini incelemek ister misiniz?
Tüm tedaviler