IBS Tanısında Kolonoskopi Endikasyonları

Giriş: IBS Tanısında Kolonoskopi Endikasyonları Neden Önemlidir?

İBS; erişkinlerin %5-15'ini etkileyen, en sık fonksiyonel bağırsak bozukluğudur.

İş gücü kaybı, yaşam kalitesi ve psikososyal yük açısından IBD'yle benzer boyutta etkileri vardır.

2026 kılavuzları; alt tip odaklı, diyet + ilaç + davranışsal (BDT/hipnoterapi) üçlü basamaklı yönetim önerir.

Detaylı bilgi için İBS Tedavisi; ilgili: IBS, şişkinlik, kabızlık, ishal, çölyak. Uzman görüşü için klinikuzmani.com.tr.

İBS Nedir?

Karın ağrısıyla ilişkili dışkılama alışkanlığı ve dışkı formu değişiklikleriyle karakterize kronik fonksiyonel bağırsak bozukluğudur.

Organik bir lezyon yoktur; ancak yaşam kalitesini belirgin bozar.

Rome IV Tanı Kriterleri

Son 3 ay boyunca haftada en az 1 gün karın ağrısı VE aşağıdakilerin ≥2'si:

1) Dışkılama ile ilişkili, 2) Dışkı sıklığında değişiklik, 3) Dışkı formunda değişiklik.

Başlangıç en az 6 ay önce olmalı; organik hastalık dışlanmalıdır.

Alt Tipler

Bristol dışkı skalasına göre: IBS-D (>%25 tip 6-7), IBS-C (>%25 tip 1-2), IBS-M (her ikisi >%25), IBS-U (sınıflandırılamayan).

Tedavi kararı alt tipe göre şekillenir.

Patofizyoloji

Beyin-bağırsak ekseni, viseral hipersensitivite, motilite bozukluğu, mikrobiyota disbiyozu, düşük dereceli inflamasyon, safra asidi maldigesti, genetik ve psikososyal stres.

Viseral Hipersensitivite

Normalde algılanmayan intestinal uyarılar ağrı olarak algılanır.

Nöromodülatörler (TCA, SSRI) bu yolu bloke eder.

Mikrobiyota

Bakteri çeşitliliği azalır; belirli filumlar (Firmicutes/Bacteroidetes) değişir.

Diyet, probiyotik ve rifaksimin mikrobiyotayı hedefler.

Semptomlar

Karın ağrısı (kramp/spazm), şişkinlik, gaz, ishal, kabızlık, mukuslu dışkı, tamamlanmamış boşaltım hissi, aciliyet.

Stres ve yemekle artar; dışkılama ile hafifler.

Alarm Bulguları

Kilo kaybı, kanama, anemi, ateş, gece uyandıran semptom, palpabl kitle, aile öyküsü (IBD/kolon kanseri), 50/55 yaş üzeri yeni başlangıç.

Bu bulgularda kolonoskopi ve gerekli görüntüleme şart.

Kolonoskopi Endikasyonu

Alarm bulgu, ailede kolorektal kanser/IBD, 45/50 yaş üzeri tarama, mikroskopik kolit şüphesi (biyopsi).

Rutin genç IBS hastasında zorunlu değildir.

Laboratuvar ve Çölyak

Hemogram, CRP, TSH, kreatinin, doku transglutaminaz IgA (tTG-IgA), dışkı kalprotektin (IBD ayrımı).

IBS-D'de safra asidi maldigesti taraması.

IBS ve SIBO

IBS-D ve şişkinlik baskın olguda glukoz/laktuloz nefes testi.

Pozitifse rifaksimin 550 mg 3x/gün 14 gün.

IBS ve IBD Ayrımı

IBD: kanlı ishal, ateş, kilo kaybı, artmış CRP/kalprotektin, kolonoskopide lezyon.

IBS: laboratuvar/görüntüleme normal.

Detay: Crohn, ülseratif kolit.

Düşük FODMAP

Faz 1 (2-6 hafta): kısıtlama.

Faz 2 (6-8 hafta): gruplarla yükleme.

Faz 3: kişiselleştirilmiş uzun vadeli diyet.

Diyetisyen eşliğinde; %50-70 hastada yanıt.

Lif Kullanımı

Çözünür lif (psyllium): IBS-C ve IBS-M'de faydalı; ağrıyı azaltır.

Çözünmez lif (kepek): şişkinlik ve gazı artırabilir; dikkatli.

IBS-C İlaçları

PEG (Miralax): ilk basamak ozmotik.

Linaklotid (145-290 mcg): guanilat siklaz-C agonisti; ağrı+kabızlık.

Plekanatid: benzer mekanizma.

Prucalopride (2 mg): 5-HT4 agonisti prokinetik.

Lubiproston: klorür kanal aktivatörü.

IBS-D İlaçları

Loperamid: semptomatik antidiyareik.

Rifaksimin (550 mg 3x/gün 14 gün): IBS-D ve şişkinlikte etkili; tekrar edilebilir.

Eluksadolin, alosetron (5-HT3 antagonisti): seçili olgularda.

Kolestiramin/kolesevelam: safra asidi maldigesti eşlik ediyorsa.

Antispazmodikler

Otilonyum, mebeverin, hyoscine ve pinaverium; postprandiyal ağrıda faydalı.

Öğünden 20-30 dk önce alım idealdir.

Enterik Nane Yağı

Enterik kaplı formülasyon; kolon spazmını azaltır.

2026 meta-analizlerinde ACG önerisi; iyi tolere edilir.

Probiyotikler (2026)

Bifidobacterium infantis 35624, Lactobacillus plantarum 299v ve çok suşlu formüller.

4-8 hafta deneme; yanıt yoksa kesilir. Suşa özgü etkinlik önemlidir.

Nöromodülatörler

TCA (amitriptilin 10-25 mg gece): IBS-D ve ağrı baskın olguda.

SSRI (sertralin, paroksetin): IBS-C ve anksiyete eşlikli olguda.

SNRI (duloksetin): ağrı ve depresyon eşlikli olguda.

Yeni Nesil İlaçlar

Linaklotid, plekanatid, prucalopride, tenapanor (IBS-C); eluksadolin (IBS-D).

2026 kanıt düzeyleri ACG/BSG kılavuzlarında yer alır.

Eluksadolin ve Alosetron

Eluksadolin (100 mg 2x/gün) IBS-D'de; kolesistektomi sonrası kontrendike.

Alosetron IBS-D kadın hastalarda kısıtlı kullanım.

Bilişsel Davranışçı Terapi

8-12 seans BDT semptomları ve yaşam kalitesini belirgin iyileştirir.

Yüz yüze veya dijital (kanıt düzeyi A).

Hipnoterapi

Gut-directed hipnoterapi 6-12 seans; %50-70 kalıcı yanıt.

İlaç yanıtsız olgularda öncelikli önerilir.

Yaşam Tarzı

Düzenli uyku, aerobik egzersiz (haftada 150 dk), stres yönetimi.

Yavaş yeme, öğün düzeni, yeterli su.

Anksiyete-Depresyon

IBS hastalarının %40-60'ında eşlik eder.

Psikiyatri konsültasyonu ve nöromodülatör tedavi belirgin faydalıdır.

Menstrüel Siklus

Luteal fazda semptomlar artar; premenstrüel IBS alevlenmesi tipiktir.

Siklusa göre ilaç titrasyonu ve BDT etkili.

Gebelikte IBS

Yaşam tarzı, PEG (güvenli), loperamid (kısa süreli), simetikon.

Rifaksimin ve nöromodülatörler için hekim değerlendirmesi.

Çocuklarda İBS

Rome IV pediatrik kriterleri.

Aile eğitimi, düşük FODMAP (dikkatli), BDT ön planda.

Bizi Diğer Kliniklerden Farklı Kılan Yaklaşım

Rome IV alt tip belirleme, düşük FODMAP protokolleri, rifaksimin/nöromodülatör titrasyonu, linaklotid/prucalopride ve BDT/hipnoterapi entegrasyonu.

Hangi Doktora Başvurulmalı?

İlk adım iç hastalıkları (dahiliye); dirençli veya alarm bulgulu olgularda gastroenteroloji ve psikiyatri. Uzman görüşü için kliniğimize.

Sık Sorulan Sorular

Sonuç ve Hareket Planı

IBS Tanısında Kolonoskopi Endikasyonları başarısı; alt tip belirleme + düşük FODMAP + antispazmodik/rifaksimin + IBS-C/D özgü ilaçlar + nöromodülatör + BDT/hipnoterapi bütünlüğüne dayanır.

Detaylı program için İBS Tedavisi; ilgili: IBS, şişkinlik, kabızlık, ishal, çölyak, Crohn, ülseratif kolit.

Uzman görüşü için klinikuzmani.com.tr üzerinden randevu alabilirsiniz. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; kişisel plan için hekim değerlendirmesi şarttır.