Safra Taşı Kolik Ağrısı ve Sağ Üst Kadran

Giriş: Safra Taşı Kolik Ağrısı ve Sağ Üst Kadran Neden Önemlidir?

Mide ağrısı; acil servis başvurularının ve dahiliye polikliniklerinin en sık nedenleri arasındadır.

Ağrı; kısa süreli fonksiyonel bir sıkıntıdan hayatı tehdit eden pankreatit ve perfore ülsere kadar geniş bir yelpazede olabilir.

2026 kılavuzları; alarm bulgu triyajı → H. pylori test-and-treat → ampirik PPI/P-CAB → görüntüleme/endoskopi basamaklı akışını önerir.

Detaylı bilgi için Mide Ağrısı Tedavisi; ilgili: ülser, gastrit, reflü, fonksiyonel dispepsi, hazımsızlık. Uzman görüşü için klinikuzmani.com.tr.

Mide Ağrısı Nedir?

Üst karnın orta bölgesinde (epigastrium) yerleşen; yanma, sıkışma, kolik veya delici karakterde ağrıdır.

Akut (<7 gün), subakut (1-4 hafta) ve kronik (>4 hafta) olarak sınıflanır.

Süre, karakter, tetikleyici ve eşlik eden semptomlar tanının anahtarıdır.

Bölgesel Ayrım

Epigastrium: ülser, gastrit, dispepsi, pankreatit, MI (özellikle inferior).

Sağ üst kadran: safra taşı, kolesistit, hepatit, hepatik konjesyon.

Sol üst kadran: gastrit, splenik patoloji, pankreas kuyruk lezyonları.

Başlıca Nedenler (2026)

Fonksiyonel dispepsi (%60-70), peptik ülser, gastrit, GÖRH, H. pylori, safra taşı, pankreatit, ilaç (NSAİİ/aspirin/bifosfonat), gastroparezi, çölyak, mezenter iskemi (yaşlıda), MI (özellikle diyabetik/yaşlıda), aort disseksiyonu.

Nadiren mide/pankreas maligniteleri — alarm bulguları kritik.

Akut vs Kronik Ağrı

Akut ağrı: perfore ülser, akut pankreatit, safra koliği/kolesistit, akut gastroenterit, MI.

Kronik/tekrarlayan ağrı: fonksiyonel dispepsi, kronik gastrit, ülser nüksleri, GÖRH, gastroparezi.

Peptik Ülser Ağrısı

Duodenal ülser: açlık ağrısı, gece uyandıran, yemek/antasit ile hafifler.

Gastrik ülser: yemek sonrası ağrı, kilo kaybı sık.

Detay için ülser tedavisi.

Gastrit ve Erozif Gastropati

Yanıcı epigastrik ağrı, bulantı, dispepsi.

Nedenler: H. pylori, NSAİİ, alkol, stres.

Detay için gastrit tedavisi.

GÖRH ve Retrosternal Yanma

Retrosternal yanma + regürjitasyon + epigastrik yanma.

PPI/P-CAB yanıtı tanısal ve tedavi edicidir.

Detay: reflü tedavisi.

Fonksiyonel Dispepside EPS

Rome IV; haftada ≥1 gün epigastrik ağrı/yanma, organik lezyon yok.

PPI ilk seçim, refrakter olguda TCA (amitriptilin 10-25 mg).

Detay: fonksiyonel dispepsi tedavisi.

H. pylori Test-and-Treat

Genç, alarm bulgusu olmayan hastada üre nefes testi/dışkı antijeni.

Pozitifse Maastricht VI/Floransa 2022: bizmutlu dörtlü tedavi.

Detay: H. pylori.

Safra Taşı Koliği

Yağlı yemek sonrası, sağ üst kadran ve epigastrium, sırta/sağ omuza yayılım, 30 dk-6 saat.

USG tanısaldır; kolesistit atağı ise cerrahi konsültasyon.

Akut Pankreatit

Şiddetli epigastrik ağrı, sırta yayılım, bulantı-kusma.

Lipaz normalin ≥3 katı; BT gerektiğinde.

Nedenler: safra taşı, alkol, hipertrigliseridemi, ilaç, ERCP sonrası.

NSAİİ ve Aspirin Ağrısı

Mukoza hasarı, ülser ve kanamaya yol açar.

Yüksek riskli hastada PPI proflaksisi (pantoprazol 40 mg veya esomeprazol 20 mg).

COX-2 selektifler + PPI kombinasyonu alternatif.

Stres ve Anksiyete

Beyin-bağırsak ekseni ile viseral hipersensitivite artar.

BDT, mindfulness ve düşük doz TCA/mirtazapin etkilidir.

Alarm Bulguları

Kilo kaybı, disfaji, kanama (hematemez/melena), anemi, palpabl kitle, ateş, dirençli kusma, ikter, aile öyküsü, 50/55 yaş üzeri yeni başlangıç.

Bu bulgularda acil endoskopi ± görüntüleme şart.

Endoskopi Endikasyonu

Alarm bulgusu, dirençli semptom, aile öyküsü, 50/55 yaş üzeri yeni başlangıç.

H. pylori biyopsisi ve malignite dışlaması için altın standarttır.

Görüntüleme

USG: safra taşı, kolesistit, hepatik patoloji.

BT: pankreatit şiddeti, perforasyon, mezenter iskemi.

MRCP: koledok taşı, kronik pankreatit.

Laboratuvar

Hemogram, CRP, karaciğer testleri, lipaz/amilaz, kreatinin, glukoz, HbA1c.

Diyabetik ve yaşlıda EKG (atipik MI).

Antasitler ve Aljinatlar

Kalsiyum/aluminyum/magnezyum antasitler hızlı ancak kısa etki.

Aljinat (sodyum alginat) reflü ağrısında etkili.

H2 Reseptör Blokerleri

Famotidin 20-40 mg 2x/gün; nokturnal semptomlarda ek fayda.

PPI'ya alternatif veya kombinasyon.

PPI Tedavisi

Omeprazol, pantoprazol, esomeprazol, rabeprazol; standart doz 4-8 hafta.

Yanıt varsa en düşük etkin doz.

Uzun kullanımda B12, Mg, kemik yoğunluğu; klopidogrel etkileşimi (omeprazol) dikkat.

P-CAB (Vonoprazan)

2026'da Türkiye dahil giderek yaygınlaşan potasyum kompetitif asit blokeri.

H. pylori eradikasyonunda ve refrakter GÖRH'de PPI'dan üstün olabilir.

Hızlı ve tam asit baskılamayla mide ağrısı kontrolünde etkin.

Antispazmodikler

Otilonyum, mebeverin, hyoscine ve enterik nane yağı fonksiyonel ağrıda faydalı.

Öğün öncesi 20-30 dk önce alım idealdir.

Prokinetikler

Domperidon (QT dikkat), levosülpirid, prucalopride.

Postprandiyal dolgunluk ve gastroparezi bileşeninde etkili.

Nöromodülatörler

TCA (amitriptilin 10-25 mg), mirtazapin 15 mg, buspiron.

Refrakter EPS ve viseral hipersensitivitede.

Diyet

Yağlı, baharatlı, kızarmış yiyecekler; kahve, çay, çikolata, alkol, gazlı içecekler tetikleyici.

Küçük sık öğün, iyi çiğneme, yatmadan 3 saat önce son öğün.

Sigara, Alkol, Kahve, Baharat

Sigara alt özofagus sfinkter tonusunu düşürür; mukoza kanlanmasını azaltır.

Alkol ve baharat mukoza irritasyonuna yol açar; kişisel toleransa göre sınırlanır.

Kahve semptom yapıyorsa günlük 1-2 fincana indirilir.

Gebelikte

Yaşam tarzı, aluminyum-magnezyum antasit ilk basamak.

H2 bloker (famotidin) ve omeprazol gerektiğinde hekim gözetiminde.

Aspirin/NSAİİ 3. trimesterde kontrendike.

Yaşlılarda

Polifarmasi (NSAİİ, aspirin, bifosfonat) gözden geçirilir.

Atipik MI ve mezenter iskemi mide ağrısı olarak gelebilir; EKG ve laktat düşünülür.

Çocuklarda

İnfeksiyöz gastroenterit, fonksiyonel karın ağrısı, çölyak, IBD.

Alarm bulgu varsa pediatrik gastroenteroloji konsültasyonu.

Bizi Diğer Kliniklerden Farklı Kılan Yaklaşım

Kanıta dayalı (ACG 2022, ESGE 2023, Maastricht VI/Floransa 2022, ACG 2024) triyaj, hızlı H. pylori taraması, PPI/P-CAB titrasyonu, prokinetik/nöromodülatör entegrasyonu ve diyet-yaşam tarzı-BDT bütünlüğü.

Hangi Doktora Başvurulmalı?

İlk adım iç hastalıkları (dahiliye); alarm bulgu, dirençli veya organik neden şüphesinde gastroenteroloji; şiddetli akut ağrıda acil servis. Uzman görüşü için kliniğimize.

Sık Sorulan Sorular

Sonuç ve Hareket Planı

Safra Taşı Kolik Ağrısı ve Sağ Üst Kadran başarısı; alarm bulgu triyajı + H. pylori taraması + PPI/P-CAB + prokinetik/antispazmodik + gerekirse nöromodülatör + diyet-yaşam tarzı bütünlüğüne dayanır.

Detaylı program için Mide Ağrısı Tedavisi; ilgili sayfalar: ülser, gastrit, reflü, H. pylori, fonksiyonel dispepsi, hazımsızlık, şişkinlik.

Uzman görüşü için klinikuzmani.com.tr üzerinden randevu alabilirsiniz. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; kişisel plan için hekim değerlendirmesi şarttır.